Kemal Kayankaya – detective met een grote bek en een klein hartje

Naar recensie
Arjouni

In het Nederlands waren de eerste drie boeken met privédetective Kemal Kayankaya al eerder verschenen. Met deze omnibus is nu ook het laatste verhaal, Kismet, eindelijk vertaald.

Kayankaya is Duits staatsburger, zoals hij regelmatig moet uitleggen aan zijn landgenoten die denken dat hij onnozel is en de taal niet spreekt. Zijn Turkse ouders zijn bij een auto-ongeluk om het leven gekomen, waarna de jonge Kemal door een Duits echtpaar is geadopteerd. Ondanks zijn naam en uiterlijk spreekt hij geen woord Turks en lijdt daar ook niet onder.
Arjouni heeft een viertal boeken geschreven rond deze privédetective met een drankprobleem en een grote bek, die er een pervers genoegen in lijkt te scheppen om criminelen en politiemensen te provoceren, wat hem regelmatig op een pak slaag komt te staan.
Verwacht geen wereldschokkende spanning van Arjouni maar lekker leesvoer vol puntige dialogen, de nodige hilarische humor en een Hercule Poirot-achtige uitleg op het eind van elk verhaal als Kayankaya alle draadjes vakkundig aan elkaar bindt.
Frankfurt, de stad waar Kemal zijn geld verdient, bekijk je voortaan met andere ogen dankzij de bijna vrolijke beschrijving van de rosse buurt en de kleine criminelen die er rondspoken.
Advertenties

Staal, een bijzondere vriendschap

Naar recensie
Staal

Piombino is een kustplaats in Toscane waar een groot deel van de bevolking werkt in de staalfabrieken van Lucchini. Voor de arbeiders zijn naargeestige flats neergezet, al is bij de bouw is wel rekening gehouden met de arbeiders. De flats hebben uitzicht op zee en het eiland Elba dat vier kilometer verderop voor de kust ligt. Elba is een beetje het paradijs dat zo dichtbij, buiten bereik ligt voor de inwoners van Piombino.
De jongeren feesten er een aantal jaar op los voordat ze onvermijdelijk het leven gaan leiden van hun ouders. Vroeg zwanger, weinig vooruitzichten en snel uitgeblust in de traditionele man-vrouw verdeling. De man werkt, de vrouw zwoegt.

In deze omgeving speelt het verhaal van debutante Silvia Avallone zich af dat ondanks de smerigheid en uitzichtloosheid van de omgeving liefdevol en poëtisch wordt beschreven. Het boek begint met het gegluur van Enrico, de vader van Anna, terwijl die zich op het strand vermaakt met de jongens. De 13-jarige Anna en Fransesca  zijn van jongsaf aan bevriend en zijn in korte tijd veranderd van meisjes met een onhandig lichaam in jonge vrouwen die spelen met hun aantrekkingskracht en ontluikende seksualiteit. Het ijzersterke begin zet de toon van het boek dat een prachtig beeld schetst van jonge levens die met een rotgang dreigen te smoren in een toekomst zonder vooruitzichten.

Het verhaal vertelt van de vriendschap tussen de mooie Anna en bloedmooie Francesca die abrupt tot een eind komt als Anna verliefd wordt op de tien jaar oudere vriend van haar broer. Anna heeft niet in de gaten dat de ongenaakbare Francesca meer voor haar voelt dan vriendschap. Avallone beschrijft met precisie de gedachten van beide meiden en hierin ligt de grote kracht van het boek, naast de beschrijving van het leven in dit industriestadje.

Het is wat jammer dat verderop in het boek de focus op allerlei bijpersonages komt te liggen maar uiteindelijk keren we terug naar Anna en Fransesca die elkaar weer vinden in een woordeloze vertrouwen. Mooi boek over een vreselijke stad, dweilen van vaders en een bijzondere vriendschap.

Nationale Gedichtendag

Nationale Gedichtendag
De Nationale Gedichtendag (27 januari) begon in de bibliotheek van Heerenveen met de uitreiking van een nieuwe dichtbundel. Directeur-conservator Han Steenbruggen van museum Belvédère overhandigde het eer-ste exemplaar van ‘Mijn kleine tuin is zo bekoorlijk’ aan burgemeester Peter de Jonge.
In dit collectersitem staan in woord en beeld werken van kunstenaars die tot de collectie van het museum behoren, waaronder de bekende schilder Boele Bregmans.
Gedurende de gehele dag werd een aantal gedichten voorgelezen vanaf een podium en Grytsje Kingma verzorgde een miniconcert met zang en gitaarspel.

Simone van Velze bracht een aantal gedichten van Gerrit Achterberg ten gehore en daarna was het mijn beurt. Ik had mijn oog laten vallen op een aantal gedichten van Gerard Reve uit de bundel ‘Verzamelde gedichten’. In de verantwoording geeft de zelfbenoemde grote volksschrijver aan wat de grondslag van zijn werk is:
”Van mijn vroegste jeugd af ben ik doordrongen geweest van een diep Godsbesef, en van het omringd zijn door een soms tot verrukking voerend, maar meestal als overweldigend ervaren Mysterie. Vandaar dat ik het meeste houd van godsdienstige en mystieke poëzie, mits zij echt en goed is, want ik ben een godsdienstig auteur, of U en ik er zin in hebben of niet; er is niets meer aan te doen”.

Slapeloos

In de nachtwind, als ik niet slapen kan,
hoor ik de toorn en het lijden van God.
Maar boven de storm uit
hoor ik de stemmen van miljoenen zielen,
voor eeuwig verloren,
die roepen om gerechtigheid.
Wat hopen zij? Wat denken zij?
Wat denken zij van Hem?
Wat denkt hij van zichzelf?

Scheppend kunstenaar

Naarmate ik ouder word,
wordt wat ik schrijf, hoewel fraaier verwoord,
steeds enkelvoudiger van inhoud:
liefde (of geen liefde),
en ouder worden,
en dan de Dood

Een meneer op de eerste rij luisterde aandachtig. Het bleek een Reve kenner te zijn en nadat ik klaar was beklom hij het podium en las spontaan een aantal gedichten voor van Gerard Reve.

De foto’s van de Gedichtendag  zijn op Picasa zijn te zien. Filmpjes staan op SuderTube.

De majoor en mevrouw Ali

Schrijfster Helen Simonson verhuisde twintig jaar geleden naar de Verenigde Staten. Daarvoor woonde ze op het platteland in het Zuid-Oosten van Engeland en daar speelt het verhaal van majoor Pettigrew zich af.

Majoor Pettigrew is weduwnaar en hecht veel waarde aan tradities en fatsoen. Maar ook op het Engelse platteland worden tradities bedreigd en de majoor krijgt het een en ander voor zijn kiezen. Bovendien wekt het feit dat hij steeds meer omgaat met de Pakistaanse weduwe mevrouw Ali weerstand in de plaatselijke gemeenschap. Maar de majoor laat zich gelukkig niet zomaar in een hoekje drukken. In dit verhaal komt van alles langs: bemoeizieke dorpsdames, twee oude waardevolle geweren, een hebzuchtige zoon, Pakistaanse familie-eer, een feest op de golfclub en een verarmde landheer die het dorp wil uitleveren aan een projectontwikkelaar.

Kortom, een ‘feelgoodroman’, met hier en daar wat steken onder water en met als voornaamste boodschap: laat je niet leiden door vooroordelen. Heel plezierig leeswerk met als aardig extraatje dat het speelt in de streek van Engeland waar we in juni vorig jaar op vakantie waren.

Lees ook de recensie Een Britse idylle met barstjes uit de Volkskrant van 24 december 2010.
Op de website van Helen Simonson staat informatie over de schrijfster en het boek, en ook dit filmpje:

Ik ben de sterkste

Frascella

Op de voorkant van Ik ben de sterkste staat een citaat uit La Repubblica: “De nieuwe Niccolò Ammaniti is geboren”. In de eerste plaats is het toch wel het vermelden waard dat Ammaniti afgeschreven noch dood is. Op de tweede plaats heeft La Repubblica gelijk, zeker als je het boek vergelijkt met Zo God het wil.

Christian Frascella heeft een rauw en wervelend boek geschreven vanuit het perspectief van de 17-jarige hoofdpersoon. De jongen woont met zijn alcoholische vader en zus in een kleine plaats ergens in Italië en schept er een genoegen in om onaangepast door het leven te gaan. Hij zoekt voortdurend de confrontatie en krijgt daardoor regelmatig op zijn lazer, maar gaat door omdat hij de sterkste is. Vol lef, bravoure en met een grote bek verandert er pas iets in hem na een dramatische gebeurtenis.

Frascella weet de etterbak geweldig neer te zetten en je krijgt een zwak voor deze eenling, dankzij zijn humorvolle observaties en zijn niet aflatende energie. Met zijn gedrag lijkt hij slechts zijn dromen te beschermen die vooral over de twee jaar oudere Chiara gaan. 

Met het boek heeft Frascella o.a. de John Fante Prize 2009 binnengesleept. Prachtig boek voor iedereen die wel ’s 17 is geweest, het nog steeds is of nog moet worden.

Nog even iets merkwaardigs. De Nederlandse uitgave heeft een stoere jongen van een jaar of tien, twaalf op de voorkant. Dan past de de jongen met het blauwe oog en bloedneus op de Italiaanse uitgave beter bij het beeld dat je krijgt van de hoofdpersonage. Maar dat neem ik Uitgeverij Moon verder niet kwalijk, per slot van rekening brengen zij het ene mooie Young Adult-boek na het andere uit.

De nieuwe Grunberg


Willem Frederik Hermans, Gerard Reve en Harry Mulisch worden wel ‘De Grote Drie’ van de Nederlandse literatuur genoemd. Met het overlijden van eerst Hermans en daarna Reve bombardeerde Mulisch zichzelf tot ‘De Grote Een’. Na zijn dood in november vorig jaar is de titel grootste schrijver van Nederland weer vacant, al wijzen steeds meer vingers in de richting van Arnon Grunberg.
Met ‘Huid en haar’ heeft Arnon Grunberg een nieuw boek aan zijn inmiddels omvangrijke oeuvre toegevoegd. De hoofdpersoon, Roland Oberstein, is universitair docent economie in Fairfax (VS), vader van een kind en gelukkig gescheiden. Hij woont in hotelkamers, heeft geen vrolijk wereldbeeld en hecht weinig waarde aan gevoelens en emoties. Oberstein raakt langzaam maar zeker verstrikt in een web van relaties. De ene na de andere vrouw belandt bij hem in zijn (hotel)bed. Dit is des te opmerkelijker, omdat hij zijn veroveringen zeer afstandelijk behandelt. Hij heeft een bijna ziekelijke obsessie voor economie en de dames moeten het keer op keer afleggen tegen zijn interesse voor dit vakgebied. Als hij het uiteindelijk ook nog aanlegt met een 19-jarige studente van de Universiteit wordt dit zijn ondergang. Het boek staat bol van de verhaallijnen en de romanpersonages, maar die worden niet erg uitgediept. De kracht zit vooral in de dialogen, de absurde gesprekken, de oneliners en de humor. Enkele citaten:
Soms vraag ik me af, zegt ze, hoe het komt dat je helemaal niet jaloers bent als ik vreemd ga. Ik heb geen tijd voor jaloezie. Ik ga er tijd voor vrijmaken, ik ga in mijn agenda bladeren en een datum prikken voor jaloezie”
“Hoe weet je dat een man de man van je leven is als je niet alle andere mannen hebt uitgeprobeerd?”..
“Hij heeft de blik van iemand die dooddoeners niet ongestraft laat passeren”.
Grunberg schrijft ontzettend goed, houdt de vaart erin en observeert heel scherp. Uit de losse pols wordt de lezer getrakteerd op een verhaallijn over de relatie tussen Silvie (de ex van Roland) en haar depressieve vriend. Dit verhaal speelt verder geen grote rol in het boek, maar is wel zeer treffend opgeschreven.
‘Huid en haar’ moet het niet hebben van zorgvuldig opgebouwde spanning en na het omslaan van de laatste van 523(!) pagina’s ben je wel even toe aan iets anders. Niettemin blijft het een opmerkelijk boek.
In het programma ‘Boeken’ van de VPRO gepresenteerd door Wim Brands, wordt elke zondagmorgen een schrijver uitgenodigd. Op 7 november was Arnon Grunberg in dit programma te gast om over zijn nieuwste boek te vertellen.

Katholiek in Italië

Naar recensie
Barrico

In Emmaüs blikt de hoofdpersoon terug op zijn jeugdjaren. Vier vrienden zijn met elkaar verbonden door het katholieke geloof dat hun leven volledig beheerst. Het katholieke geloof is als vanzelfsprekend aanwezig in hun leven zonder dat het wordt beproefd of vragen oproept. Ze komen niet in de kroeg, maar des te meer in de kerk. Ze doen goed, vervangen de plaszakken van oude mannen in een verzorgingstehuis.

De hoofdpersoon vertelt hoe de vriendschap van de vier en hun geloof desintegreerd door de losbandige Andre, een jonge vrouw die in eerste instantie op afstand blijft maar dan hun leven indendert met enorme gevolgen. De verteller wordt niet sympathiek en het is mede door zijn sterke morele overtuigingen moeilijk om in hem je te verplaatsen, maar daar heeft deze korte roman niet onder te lijden. Baricco schrijft in een poëtische  stijl vol filosofische zinnen en vrijmoedige sex, over de neergang van de drie vrienden om verrassend te eindigen met de hoofdpersoon en Andre op een bank voor de kerk. Een mooi en tegelijk moeilijk boek dat nog wel even nazindert.

Bijzonder boek: een Keukenmeidenroman

Een Keukenmeidenroman

‘Heb je al leesvoer voor de feestdagen?’ vroeg een collega mij vlak voor kerst. Nee, dat had ik nog niet. ‘Dan moet je deze meenemen, echt een prachtboek!
Voor ik het wist lag er een heerlijk dikke roman voor mijn neus met de titel ‘Een Keukenmeidenroman’. Zowel de titel als de kaft waren nu niet bepaald waar mijn oog normaal gesproken op zou vallen, maar mijn collega heeft een goede smaak dus kreeg het boek het voordeel van de twijfel.
Gelukkig maar, want wat heb ik genoten van dit boek!

‘Een Keukenmeidenroman’ van Kathryn Stockett speelt zich af in het dorp Jackson, in het Mississippi van de jaren zestig, waar het toendertijd heel normaal was een zwarte hulp in de huishouding te hebben. Nu zijn de jaren zestig ‘slechts’ twintig jaar voor mijn tijd, maar ik kan er met mijn verstand niet bij dat er op deze manier met mensen om werd gegaan.

Ik las vol verbazing en met een kleur van verontwaardiging over de ‘Jim Crow wetten van het Zuiden’ waaraan ‘zwarten’ zich dienden te houden: ‘Negers en blanken mogen niet drinken uit hetzelfde fonteintje, ze mogen niet naar dezelfde filmhuizen, ze mogen geen gebruik maken van dezelfde sportvelden en telefooncellen’. Ik kan het niet geloven, is dit echt zo geweest? En nog maar zo kort geleden?

Toen ik het stuk las waarin door een blanke dame geëist wordt dat in iedere blanke woning een apart toilet wordt aangelegd voor de zwarte hulp, kreeg ik gewoon last van plaatsvervangende schaamte. De hulp mag wel alle huishoudelijke klussen doen en de verzorging van de (blanke) kinderen op zich nemen, maar van hetzelfde toilet gebruik maken, nee, dat mag dan weer niet. Een stukje uit het boek:

‘Hilly Holbrook introduceert het Sanitair Initiatief voor de Huishoudelijke Hulp, een maatregel ter voorkoming van ziektes. (-) Dames, wist u dat:
* 99% van alle ziektes van zwarten worden overgebracht door urine;
* blanken door vrijwel al deze ziektes permanent invalide kunnen raken, aangezien het ons aan de immuniteit ontbreekt die zwarten in hun donkere pigment meedragen;
* sommige bacteriën waarvan blanken dragers zijn ook schadelijk kunnen zijn voor kleurlingen?

Bescherm uzelf. Bescherm uw kinderen. Bescherm uw hulp.
Namens de Holbrooks zeg ik: Graag gedaan!

Ik word er gewoon een beetje triest van. Toch is dit boek echt een aanrader. Eén van de blanke dames vindt de regels en wetten net zo zot als ik en besluit er een boek over te schrijven. Niet zomaar vanuit haar eigen perspectief, als blanke dame met hulp, maar vanuit de hulp. Ze weet uiteindelijk, na lang proberen, het vertrouwen te winnen van de hulp van haar beste vriendin en ze begint het boek met alleen dit verhaal. Uiteindelijk werken er dertien vrouwen mee aan het boek, dat, nadat het uitgegeven wordt, grote gevolgen heeft voor iedereen.

Naast alle spanning die het schrijven van het boek voor de inwoners van Jackson met zich meebrengt, gebeuren er gelukkig ook heel mooie dingen.  
Wie in dit boek begint te lezen wil het in één zucht uitlezen, en terecht.

Het debuut dat Italië veroverde

Naar recensie
Allesandro D'Avenia

Het debuut dat Italië veroverde staat er op de achterflap van Wit als melk rood als bloed. Alessandro D’Avenia debuteerde hiermee op 33-jarige leeftijd en het is gemakkelijk te begrijpen dat de Italianen voor dit boek zijn gevallen.

D’Avenia is docent en daarom lijkt het niet vreemd dat de nieuwe leraar geschiedenis en filosofie zo’n belangrijke rol krijgt in het leven van hoofdpersoon Leo. De leraar, die van Leo de bijnaam De Dromer krijgt, vertelt zijn leerlingen met passie te leven en te dromen en deze dromen te volgen. De Dromer zorgt ervoor dat de puberale desinteresse van Leo omslaat in een zoektocht naar liefde. Leo raakt verliefd op Beatrice, een roodharige schoonheid met een witte huid die onbereikbaar lijkt voor hem. Pas als Beatrice ziek wordt durft Leo zijn droom te volgen en zoekt hij haar op. Naast Beatrice speelt Sylvia een belangrijke rol in Leo’s leven. Leo ziet haar als vriendin en is stekeblind voor Sylvia’s gevoelens.

Voor de lezer is snel duidelijk hoe het verhaal zal verlopen, daar zitten weinig verrassingen in. Wat het boek zo bijzonder maakt is de manier waarop de schrijver in de huid van de 16-jarige Leo kruipt en laat zien hoe prachtig en afschuwelijk die adolescente jaren zijn.

Alessandro D'Avenia

De Dromer is zo’n leraar die je de rest van je leven bij blijft. Als je naar de foto van D’Avenia kijkt, kun je je gemakkelijk voorstellen dat hijzelf ook zo’n leraar is. Een knappe kerel met grote blonde krullen, die zal het op elke middelbare school goed doen. Daarom hieronder een filmpje van de man terwijl hij een stuk voorleest uit zijn eigen boek. Ik versta geen Italiaans maar het is mooi om te zien hoe de leerlingen naar D’Avenia luisteren, afgezien van een slungel die wat in de schoolbank hangt. Die slungel doet wel wat aan Leo denken.

Matched, de liefde van je leven

naar recensie Matched
Matched

Matched speelt in een toekomst waar de Unie een maatschappij heeft ingericht die zijn voorgangers heeft in 1984 en Brave New World. Alles wordt gecontroleerd en voor je geregeld, het eten, je opleiding, je liefde, je werk, je gezondheid en je dood (op je 80e verjaardag sterf je).

Cassia verheugt zich op het Match Banket, het feest waarop 17 jarigen gekoppeld, gematched worden. Je match is een leeftijdsgenoot die genetisch het beste bij je past. Cassia wordt gematched aan Xander, een jeugdvriend maar raakt van slag als ze de microkaart met de gegevens van Xander bekijkt. In beeld verschijnt het gezicht van een andere jongen.

Matched is het eerste deel van een trilogie dat intrigeert door het gegeven van een overgecontroleerde maatschappij en door de psychologische ontwikkeling die Cassia doormaakt. Haar vanzelfsprekende vertrouwen in de Unie raakt ze langzaam kwijt. Allie Condie speelt met de cliché’s van een Big Brothersamenleving en doet dat op overtuigende wijze in een rustig opgebouwd verhaal. Dit deel heeft een open einde en doet verlangen naar het tweede deel dat helaas pas in het najaar verschijnt. Er zijn zo langzamerhand nogal wat series voor Young Adults die een beroep doen op je geduld. Dat valt niet mee op die leeftijd en ook niet op de mijne. 

Op de website Matched-Book is onderstaande trailer te vinden maar ook kun je op zoek naar jouw perfecte match.