Het nieuwe land

Als je vandaag de dag door de Flevopolder(s) rijdt is het nauwelijks voor te stellen dat hier nog niet zo lang geleden de Zuiderzee tekeer ging.
In 1942 werd de Noord-Oostpolder drooggelegd. De echte polderpioniers kwamen met alleen een schop naar dit op de zee veroverde land. Ze stonden tot hun enkels in de kleffe klei. Niets hield hen tegen om kilometerslange greppels te graven. Werd dit pionierswerk beloond met het toekennen van een boerderij? Soms wel maar lang niet altijd.

Journalist Eva Vriend heeft hier een prachtig boek over geschreven, getiteld ‘Het Nieuwe Land’ De ondertitel luidt: Het verhaal van een polder die perfect moest zijn. Wat haar vooral interesseerde was hoe de selectiecommissie te werk ging bij het toekennen van een boerderij. De opperselecteur en zijn collega’s van de rijksdienst gingen op huisbezoek om kandidaten te screenen. De kachel werd opgestookt en de sigaar lag al klaar als de heren kwamen. De kandidaten moesten aan verschillende criteria voldoen. ‘Ruilverkavelingsklanten’ en slachtoffers van de Watersnoodramp gingen voor. Pioniersgeest en gemeenschapszin waren belangrijke voorwaarden. Daarnaast moest het financiële plaatje tot achter de komma worden voorgerekend. De anekdote dat tot in de linnenkast werd geïnspecteerd deed al snel de ronde.

De schrijfster dook in de archieven van de rijksdienst in het Studiecentrum Nieuw Land Erfgoed in Lelystad op zoek naar zogenaamde beoordelingformulieren. Van deze persoonsgegevens is vrijwel niets bewaard gebleven. Na intensief speurwerk vond ze toch nog 22 formulieren.
De opa van Eva Vriend kreeg in 1952 een boerderij toegewezen in Luttelgeest. Hij was geen pionier of ‘ruilverkavelingsklant. Aanvankelijk werd hij met de nek aangekeken. Aan het eind van het boek maakt de schrijfster duidelijk wat misschien de reden van zijn uitverkiezing is geweest.

Voor veel boeren was het verkrijgen van een eigen boerderij een levensvervulling. Ze werden keer op keer afgewezen. Een reden werd nooit gegeven. Een traumatische ervaring. De verbittering werd meegenomen tot in het bejaardentehuis.

Eva vriend heeft het historische verhaal van de Flevopolders in een zeer leesbare roman verwerkt. Het boek is tevens een lofzang op het agrarisch leven.

Tip vd Mnd : A.M. Homes

A.M. Homes
A.M. Homes

A.M. Homes is in de VS een controversieel schrijfster omdat ze niets en niemand spaart in haar romans. Met zwarte humor beschrijft ze ons onvermogen, maar laat ze tegelijk zien dat we in staat zijn anders te handelen en wellicht beter om te gaan met dat onvermogen.

Amy Michael Homes luidt haar volledige naam. Het kostte wat moeite om op internet achter haar volledige naam te komen. Ze lijkt niet zo gelukkig met de naam Michael. Zo’n beroerde middlename is typisch iets wat haar hoofdpersonages in frustratie zouden kunnen meedragen.

Met haar laatste boek Vergeef ons schaart ze zich definitief onder de belangrijkste Amerikaanse schrijvers van onze tijd.

Over Vergeef ons. Mediamagnaat George Silver is steenrijk. Zijn oudere broer Harold verpietert als professor en heeft een hekel aan zijn broer. George rijdt twee mensen dood en komt in een psychiatrische inrichting terecht in afwachting van zijn proces.

Op aandringen van zijn immer afwezige vrouw Claire troost Harold zijn schoonzus Jane. George ontsnapt uit de inrichting en vindt de twee in bed, Harolds troost is ietwat uit de hand gelopen. George ontsteekt in grote woede en slaat zijn vrouw de hersenen in.

Aldus de eerste 15 pagina’s van deze vuistdikke roman over het hedendaags bestaan. De titel van het boek refereert aan ons alledaags handelen met onbedoelde gevolgen en onze pogingen die gevolgen weer recht te trekken.

Naar catalogus
Naar catalogus

Na die verpletterende eerste 15 pagina’s volgen we Harold een jaar. Een jaar waarin hij weer grip krijgt op zijn leven doordat hij de voogdijschap op zich neemt van de kinderen van George en Jane en zelfs het kind adopteert van de doodgereden ouders.
Hij doet dit zo nu en dan op onverantwoordelijke wijze maar wel op een ontwapenende eerlijke manier.

Het joodse milieu, de geweldige dialogen en de humor doen denken aan de boeken van Jonathan Tropper. Met hem heeft ze gemeen dat ze met een paar zinnen alledaagse situaties neerzet, om ze daarna volledig uit de hand te laten lopen. Een hele grote aanrader.

ps. Dit blog is een uitgebreider versie van een eerder gepubliceerd stuk over Vergeef ons.

Twee Oscars, twee totaal verschillende films

Argo & Amour
Argo & Amour

Voor de filmliefhebber was het een mooi jaar, Intouchables, Skyfall, The Cabin in the Woods, Jagten, Moonrise Kingdom, Django Unchained, Shame etc. etc. Wat vooral opvalt is de grote verscheidenheid, van een feel good movie als Intouchables tot ongemakkelijke films als Shame en Jagten. De keuze van de Oscars voor beste films is hier een afspiegeling van.

Argo is het verhaal van de bezetting van de Amerikaanse ambassade in Teheran in 1979. De Iraanse Revolutie van november 1978 was het begin van het einde van het dictatoriale regime van de Sjah. Onder leiding van Khomeini ging de revolutie door in een Islamitische revolutie, die leidde tot een totale breuk met de westerse koers onder de Sjah. Hij voerde een anti-Amerikaanse beleid wat eind 1979 leidde tot de bezetting.

Een woedende volksmenigte bestormt de ambassade waarna het personeel wordt gegijzeld. Zes Amerikanen weten te ontkomen naar de Canadese ambassade. Tony Mendez wordt gevraagd een plan te bedenken om de medewerkers ongemerkt weg te krijgen uit de ambassade. De tijd dringt, omdat de Iranezen op het punt staan te ontdekken dat niet de gehele staf is gegijzeld. In korte tijd weet hij een verbijsterend plan uit te werken waarbij oudgedienden uit Hollywood een grote rol spelen.

Tot het laatst toe een bloedspannend verhaal waarin Ben Affleck de onvoorstelbaar onderkoeld opererende Tony Mendez speelt. Alan Arkin schittert als afgeschreven Hollywoodproducer en zorgt met John Goodman voor de nodige humor in deze nagelbijtfilm.

Amour is de veelbesproken film van Michael Haneke over een echtpaar op leeftijd. Anne, de vrouw, wordt getroffen door een beroerte. Ze dwingt bij haar man de belofte af dat hij haar niet meer naar het ziekenhuis brengt. Haar gezondheid wordt snel slechter en Georges probeert haar zo goed mogelijk te verzorgen maar ziet de vrouw met wie hij al een mensenleven getrouwd is, veranderen in een schim.

De film eindigt met een daad van liefde. Haneke’s film is prachtig en de twee acteurs indrukwekkend. Jean Louis Trintignant heeft jaren geleden het acteren vaarwel gezegd maar is hier nog eenmaal te zien als Georges, een wat gereserveerde man die doet wat hij moet doen, waarmee Trintignant voor een nieuw hoogtepunt zorgt in zijn imposante carrière.

Vreemd genoeg raakte de film mij niet emotioneel. Wellicht komt dat toch door de afstandelijke stijl van Haneke of door de wat formele manier van omgaan tussen man, vrouw en dochter.

Aangenaam trage Zweed

Naar catalogus
Naar catalogus

Het is vaker gebruikt, een afzwaaiende politieman die nog steeds geobsedeerd is door een zaak die hij niet wist op te lossen. Debutant Pontus Ljunghill geeft een hele mooie draai aan dit gegeven.

In de laatste plaats door de ontknoping, maar daar zeg ik natuurlijk niks over :-), behalve dan dat het een hele sterke is.
In de eerste plaats door het boek in verschillende jaren te laten spelen in hoofdstukken die elkaar afwisselen. In het Stockholm van 1928 wordt een meisje vermoord wat leidt tot een grootscheeps onderzoek onder leiding van John Stierna, een talentvolle rechercheur. In 1953 neemt Stierna in stilte afscheid van zijn werk in het politiemuseum. Daar sleet hij op eigen verzoek zijn laatste dagen als politieman. De misdaad is bijna verjaard als hij naar Gotland afreist om zijn leven te overdenken.

Ljunghill neemt de tijd om het verhaal te vertellen, maar doet dat op aangename wijze. Het politiewerk en het leven in het Stockholm van 1928 zet hij met liefdevolle aandacht en details neer. Een mooie thriller om te onthaasten door je over te geven aan het tempo van het leven in 1928.

Ieeeeeeh, wat draaft dêr?

Naar catalogus
Naar catalogus

Ik lei justerjûn nei in tige slagge filosofylêzing yn bibleteek Snits lekker op bêd te lezen. Efkes de sinnen fersette want oars is it noch sa drok yn de holle. Ynienen hearde ik it lûd fan poatsjes flak boppe myn holle. Ik skeat oerein as wie ik stutsen en myn oare helte dy ’t krekt yn de earste sliep wie skrok wekker. En net samar wekker …. nee hy lei stiif fan de stress. ‘Wat is der oan’, rôp er. ‘Ik hearde wat oer myn kessen draven’ sei ik en tocht oan in mûs of sa. Foarsichtich helle ik myn kessen fuort en dêr draafde er hinne, in hiele dikke spin. Fuortendaliks smiet ik it kessen der wer boppe op en drukte it stiif oan. Mar in kessen yn in matras fuortdrukke dat slagget samar net en doe ’t ik wer seach woe er útnaaie. De oare helte hat doe it kessen der op drukt en ik bin fuort west om papieren bûsdoeken om it bist mei dea te meitsjen. (Ja, ik wit dat jo sa ’n bist ek bûten bringe kinne mar jim hawwe dit eksimplaar net sjoen, brr. Fan de measte spinnen hearre jo de poatsjes net!) Ik ha ‘m krigen al koste it wol wat muoite en in skjin kessensloop. Bah, wat jout dat in rommel. Grize blubber kaam derút it bist, ik koe der hast net fan sliepe letter. Earder yn de wike hiene we ek al sa’n grouwe jonge fan de sliepkeamerssouder helle en meastentiids binne se mei syn twaën. Ik hie dan ek al wakker socht om nûmer twa mar him net fine kinnen. Oant justerjûn dus. Fansels hawwe we yn de bibleteek boeken oer spinnen, sjoch hjir mar ris.

Wolst ek noch witte hokker boek as ik oan it lezen wie? ‘Villa Triste’ fan Lucretia Grindle in spannend boek oer de oarloch yn Florence en twa moarden dy’t no plak fûn hawwe en de konneksje dêr tusken. Lekker spannend.

Lang leve het Van Dis-effect

Naar catalogus
Naar catalogus

Het Van Dis-effect bestaat nog. Judith Schalansky was onlangs te gast in de speciale uitzending van De Wereld Draait Door, waarin Adriaan van Dis drie gasten interviewde.
De lessen van mevrouw Lohmark staat in de bestsellerlijst en was daar waarschijnlijk niet in terecht gekomen als ze niet dat geweldig boeiende interview met Van Dis had gedaan.

Mevrouw Lohmark is een oudere biologielerares op een wegkwijnend gymnasium in de voormalige DDR. Schalansky trakteert ons op een wereld gezien vanuit de cynische ogen van Lohmark.
Ze is een lerares van de oude stempel, discipline staat hoog in het vaandel en ze is afkerig van moderne lesmethoden en toenadering tot haar leerlingen. Haar cynische observaties maken al snel duidelijk dat ze een gevoelsarme vrouw is .

Haar relatie met haar enige dochter is verstoord, de reden waarom wordt aan het eind van het boek duidelijk en is tamelijk schokkend. Daar sta je dan met je voorzichtig gegroeide sympathie voor een eenzame vrouw.

De lessen van mevrouw Lohmark is geen gemakkelijk leesvoer, daarvoor zijn de uitweidingen over biologie te nadrukkelijk aanwezig en zal niet iedereen gecharmeerd zijn van het bombardement aan korte zinnen. Maar haar portret van een biologielerares die niet meer van deze tijd is, maakt grote indruk.

Judith Schalansky bij Adriaan van Dis:

Sneue boeken yn de byb

Der binne fan dy boeken mei in hiele moaie ynhâld mar de bûtenkant sjocht der net sa út. Ast it lizzen sjochst tinkst net daliks; dy nim ik mei! Dizze wike ha ik sa ’n boek lêzen. It is skreaun troch Barbara Mutch en de titel is: De kleur van haar hart. In prachtige debútroman oer swart en blank, oarloch en frede, muzyk en stilte. It spilet yn Súd-Afrika yn de earste helte fan de 20ste iuw.

Naar catalogus
Naar catalogus

Neffens de útjouwer is it boek krekt sa ûnferjitlik as ‘Een keukenmeidenroman’ fan Kathryn Stockett. Ik bin wol benijd as jim dat ek fine.

Ek sa ’n sneu kaft hat de ‘De Vogelpoort’ fan Katie Hickman. In historyske roman oer in studinte dy ’t ûndersyk docht nei in Britse delegaasje dy ’t yn 1599 in besite brochten oan de sultan fan it Ottomaanse ryk. In byldzjend ferhaal, spannend, romantysk, fol yntriges en tige noflik om te lêzen. Dit boek is letter nochris útjûn mei in better kaft.

Kinsto ek sa ’n boek dat de muoite wurdich is mar wêrfan ast oan de bûtenkant net sjen kinst dat it wat is? Lit it witte, dan neam ik se yn in folgjend blog sadat se net ferstofje yn de bibleteek.

80.000 oude boeken

Op 3 april 2013 presenteerden de Koninklijke Bibliotheek en Google Nederland de webdienst boeken.kb.nl, waarin 80.000 boeken uit de 18e en 19e eeuw volledig en kosteloos bekeken kunnen worden. Natuurlijk zijn ze ook te vinden via Google Books.

bron: boeken.kb.nl
Uit: Kennis en Kunst

Het betreft Nederlandse publicaties binnen het publieke domein waarop geen auteursrecht meer rust. Eind 2011 startte Google met het digitaliseren van boeken uit de KB-collectie tot 1870. Het scannen neemt in totaal een aantal jaren in beslag.

De KB wil uiteindelijk alle boeken die sinds 1470 zijn uitgegeven digitaliseren. Dat is een enorme klus, want de KB bezit 1,5 miljoen boeken, en dat is nog lang niet alles wat er in Nederland is gedrukt.

Dit klinkt allemaal nogal abstract, maar wie eens gaat zoeken op de eigen familienaam of  woonplaats komt soms heel aardige dingen tegen. Kortom, niet alleen een schatkamer voor wetenschappers, maar ook voor ieder ander die geïnteresseerd is in geschiedenis!

Lees ook: 80.000 boeken tot 1870 online beschikbaar in nieuwe webdienst KB

Enge Kepler met een eigen Hannibal Lecter

Slaap
Slaap

Hiermee val ik in herhaling, maar ik ben totaal uitgekeken op thrillers met enge seriemoordenaars die een groot deel van het boek slimmer zijn dan de opponent en mensen levend begraven, villen of roosteren. Je vraagt je af welke behoefte schrijvers hebben om seriemoordenaars-gruwelen op papier te zetten. Is het effectbejag, is het om hun eigen duistere kant onder controle te houden, is het creatieve armoede? Ik hou het op alledrie.

Een uitzondering maak ik voor Slaap, het vierde boek van schrijvers-echtpaar Lars Kepler. Jurek Walter is hier de Hannibal Lecter. Een moordenaar die ergens onder de grond in afzondering zijn dagen slijt en mensen tot verbijsterende daden weet te dwingen.

Hoe voorspelbaar het boek ook verloopt, Kepler is een schrijver die altijd zorgt voor verrassingen, diepere lagen en interessante personages. Een gedeelte van het boek heb ik in het bed gelezen, maar het is verstandiger dat niet te doen. In een scene ligt hij als een echt monster onder het bed en komt met schrapend geluid tevoorschijn. Midden in de nacht werd ik wakker in de volledige overtuiging dat Walter onder mijn bed lag. Wat een klote-nachtmerrie, maar wel een aanbeveling voor deze vierde thriller van Kepler.

ps. Een ander eng boek blijkt Vijftig tinten grijs te zijn. Een stel is in Slaap geïnspireerd bezig door dit boek en dat loopt vreselijk uit de hand.