Familiegeheimen

myttingMet De man & het hout veroorzaakte Lars Mytting een poosje geleden een kleine hype waar Maxim Hartman waarschijnlijk oprecht blij van werd. Het boek is een handleiding voor het kappen, hakken, stapelen en verbranden van hout.

Zijn kennis over hout heeft Mytting heel mooi verwerkt in De vlamberken. Vlamberken zijn bomen die prachtig getekend hout leveren als ze worden “gemarteld” met ijzeren banden om de stam.
Edvard groeit op bij zijn grootvader, nadat zijn ouders zijn overleden toen hij nog maar drie jaar was. Samen met zijn opa beheert hij een afgelegen boerderij in Noorwegen. Het leven draait om schapen en aardappels. Edvard is nooit verder gekomen dan Saksum, de dichtstbijzijnde plaats. Ze leiden een eenvoudig leven, zijn erg op zichzelf, mede door het verleden van zijn grootvader die in de Tweede Wereldoorlog aan het oostfront heeft gediend. Over de dood van zijn ouders wordt niet gesproken. De vondst van wat papieren zorgt voor grote onrust in Edvard. Wat is er in 1971 gebeurd in Noord-Frankrijk? Waardoor zijn zijn ouders overleden? Waar was de driejarige Edvard gedurende vier dagen? Zijn speurtocht levert alleen maar meer vragen op en brengen hem naar de Shetland Eilanden en Frankrijk.

In een serene stijl sleept Mytting je op meesterlijke wijze mee in een tragische familiegeschiedenis, waarin de liefde en verraad een grote rol spelen. Bovendien kijk je nooit meer op dezelfde manier naar een boom als je zijn prachtige beschrijvingen over hout hebt gelezen.

Met de kont aangekeken

Met de kont aangekeken: Gerard Popkema
Met de kont aangekeken:
Gerard Popkema

Tegenwoordig is Jubbega een dorp als alle ander dorpen in het zuidoosten van  Friesland. Maar wel een dorp met een bijzondere geschiedenis, waarbij de kenmerken uit vroeger tijden nog altijd zichtbaar zijn. In Met de kont aangekeken schrijft Gerard Popkema het verhaal over de ontwikkeling en de opbouw van Jubbega van eind 19e eeuw tot heden.

Tussen de inwoners van het dorp en de mensen die in de wijken woonden, bestonden grote sociale verschillen. De Kompenijster leefden aan de rand van het dorp in holen, krotten en lemen hutten, die half in de grond werden gegraven. Ze woonden soms met wel vier generaties in één hut. Een geit of schaap ging mee naar binnen om nog wat warmte te hebben. Ze waren arm, hadden vaak geen werk en de hygiëne was ver te zoeken. Door de dorpsbewoners en de boeren in de streek werden ze met de kont aangekeken, maar ook door overheden en instanties. De gemeente Schoterland en later Heerenveen (1934),  waar Jubbega onder viel, boden geen hulp. Merkwaardig genoeg leken De Kompenijsters de armoedige omstandigheden waarin ze leefden te koesteren.

De Kompenijsters waren een bijzonder volk: onaangepast, recalcitrant en destructief, maar ook trots, eigenzinnig en zelfredzaam. Gerard Popkema heeft deze geschiedenis in romanvorm opgeschreven en het boek leest vlot. De schrijver interviewt verschillende mensen, waaronder zijn moeder, enkele echte Kompenijsters  en Jubbegasters. Jammer genoeg laat niet iedereen het achterste van zijn tong zien, deels uit schaamte.         Popkema heeft veel geciteerd uit het boek Jubbega; De geschiedenis van de Kompenije tot 1940 van Siebrand Krul. Dit boek is het resultaat  van grondig wetenschappelijk onderzoek.

Door de Jubbegaster voormannen Jelle van Dam en Jochem van Alberda  zijn voor een belangrijk deel verantwoordelijk voor de opbouw van deze bevolkingsgroep. Ze maakten er hun levenswerk van. Door hun inzet en met hulp van politiek Den Haag, is het lot van de Kompenijsters sterk verbeterd. De komst van sociale woningen, werkverschaffing, de Ambachtsschool en een buurthuis hebben hier in belangrijke mate toe bijgedragen.

In het eerste hoofdstuk schrijft Gerard Popkema:

 “Ik had besloten hier naar toe te gaan om sporen van vroeger tijden te ontdekken. Tijden van armoede, afbraak en wederopbouw. De geschiedenis van een mysterieus, wild volk dat geminacht werd, te doorvoelen en te begrijpen. Een verhaal vol vreemde gebeurtenissen en omstandigheden. Over onbegrip en onwil. Maar ook over ontroering en onbevangenheid. Over mensen dus. Dat verhaal wilde ik horen en in een vorm gieten”.

Voor mij als geïnteresseerde leek is de schrijver erin geslaagd deze geschiedenisles goed over te brengen.

 

Het boek van de Baltimores

Sinds kort in de bieb te leen het tweede boek van Joël Dicker genaamd: Het boek van de Baltimores. Heel benieuwd was ik naar dit boek omdat het eerste (De waarheid over de zaak Harry Quebert) zo goed geschreven was. Zou Dicker dit kunstje nog een keer kunnen flikken?

boekvandebaltimores

En ja, hij kan het. Was z’n eerste boek een spannende thriller, deze keer is het een familieroman met een heerlijke spanningsboog. Net als Dickers vorige boek, wordt Het boek van de Baltimores beschreven vanuit het perspectief van de schrijver Marcus Goldman. Dat betekent overigens niet dat dit verhaal een vervolg is: de twee boeken staan compleet los van elkaar en de verhalen hebben niets met elkaar van doen. Twee takken van zijn familie, de spanningen tussen beide families en zijn eigen rol daarin leveren 446 prettig leesbare pagina’s op. Er voltrekt zich op een dag een tragische gebeurtenis. En zoals bij z’n eerste boek denk je steeds te weten hoe het is gegaan. Maar (gelukkig) blijkt het dan toch weer anders te zijn. Kon iedereen maar zo betoverend schrijven als Joël Dicker. Ik ben fan.

Vijf sterren

jacobsenDe Detective en Thrillergids van Vrij Nederland is elk jaar een cadeautje voor de thrillerliefhebber. Messcherpe recensies van alles wat spannend is, opgemaakt met sterren. Het leukst zijn de besprekingen waar je het hartgrondig mee eens of oneens bent. Of zo’n terloopse sneer als helemaal duidelijk zal alles niet worden, het gaat hier tenslotte niet om een literaire thriller. Het genre waar ze bij Vrij Nederland niet zo goed tegen kunnen.
De belangrijkste reden om de gids door te nemen zijn de thrillers die 5 sterren krijgen. Verplicht leesvoer (zelf moet ik er nog drie). Eén van zeven uitschieters is Vergelding van Steffen Jacobsen.

Het boek opent met een terroristische aanslag in het hart van Kopenhagen, het pretpark Tivoli, vanuit het perspectief van de terrorist. Een jaar later raakt de uitgebluste politie-inspecteur Lene Jensen, bekend uit het ijzersterke Trofee, betrokken bij het onderzoek naar de zelfmoord van een jonge vrouw met een Arabische achtergrond.

Jacobsen verspilt geen tijd en sleurt je vanaf het begin mee in een race tegen de klok. Dat hij daarbij de beweegredenen van de terroristen en de Deense hoofdrolspelers alle ruimte geeft en toch alles strak in de hand houdt, laat alleen maar zien hoe goed deze Deen is. Vooral ook omdat hij overtuigend de verwording van Denemarken laat zien. Van een open samenleving, naar een maatschappij waarin veiligheidsdiensten en politie opereren op of over het randje van wat je zou willen in die open samenleving.
De vijf sterren voor Vergelding zijn alle vijf terecht.

De andere vijf sterren zijn:

  • Nic Pizzolatto – Galvestons (thriller van het jaar, hier besproken)
  • Boris O. Dittrich – W.O.L.F.
  • Peter Høeg – Het effect van Susan (hier besproken)
  • Jessica Knoll – Het gelukkigste meisje ter wereld
  • Stephen King – Wisseling van de wacht
  • Todd Goldberg – Gangsterland

Zet maar gauw op je verlanglijstje,

Denemarken, land van paranoia?

Als je twee boeken achter elkaar leest waarin onzichtbare machten het leven bepalen in het ogenschijnlijk brave Denemarken, begin je je af te vragen of Deense schrijvers last hebben van paranoia.

oxen2Het tweede deel van Oxen van Jens Henrik Jensen is niet los te lezen van het eerste deel De Hondenmoorden.

De schaduwmannen gaat verder waar het eerste deel stopte. Oxen, de meest gedecoreerde elitesoldaat, is ondergedoken voor het geheimzinnige genootschap dat de touwtjes in handen heeft in de Deense maatschappij. Het duurt niet lang voordat Oxen weer op de radar verschijnt en hij een commando achter zich aan krijgt. Oxen lijdt aan PTSS en vertrouwt niemand, zelfs Margrethe Franck weet in eerste instantie niet door zijn pantser te breken.

Met het wisselende perspectief weet Jensen je weer lekker in te pakken en voert hij de spanning. De trilogie Oxen is een aanrader. Enige nadeel is dat we weer een tijd moeten wachten op het volgende, afsluitende deel.

hoegSmilla’s gevoel voor sneeuw is een klassieker in het genre van de literaire thriller. Met Het effect van Susan is Peter Høeg terug en ontsnapt hij weer het peloton van literaire schrijvers. Hij gebruikt het genre om zijn maatschappijkritische ideeën te verpakken in een bij tijd en wijle hilarische soort van superheldenverhaal. Om er meteen bij te zeggen dat de kwalificatie superheldenverhaal deze roman tekort doet.

Susan is een natuurkundige met een eigenaardig gezin en een gave. Mensen vertrouwen haar en vertellen voordat ze er erg in hebben hun diepste geheimen. Susan zit in een gevangenis in India, haar man Laban is daar in de problemen geraakt en ook met de tweeling Harald en Thit is het niet in orde. In ruil voor repatriëring krijgt Susan een opdracht. Ze moet achter de verslagen aan van de vergaderingen van de geheime Toekomstcommissie. Hiermee zorgt Høeg voor het thrillerelement, maar belangrijker zijn de observaties, de humor, de kleurrijke personages en de wetenschappelijke zijpaden die menig echte wetenschapper gefronste wenkbrauwen zal bezorgen. Dat Susan bijkans een superheld is en de rest van het gezin er ook wat van kan, doet aan het leesplezier geen afbreuk. Høeg is terug.