Amerikanen lopen niet

Dit land maakt me bang.

Het is drie uur in de ochtend als we wakker schrikken van luid gebons op de voordeur.
‘Hoorde jij dat ook?’
Natuurlijk hoorde ze het. Maar we durven geen van beiden naar het raam om te zien wie er in de holst van de nacht beneden op de veranda staat. Het zal geen bekende zijn, want we kennen hier nog niemand, behalve de overbuurman.

veelenHiermee begint het verslag van Arjen van Veelen over zijn verblijf in St. Louis, Missouri. De plaats ken ik vooral uit het boek The View from Flyover Country van Sarah Kendzior, een vlijmscherp boek over de VS onder Obama en Trump over het vergeten Amerika. En natuurlijk van de rellen in Ferguson, een voorstad van St. Louis.

Zijn vrouw, microbioloog, heeft een baan gekregen in een laboratorium in St. Louis, waar ze verder kan met haar onderzoek naar de bacterie Lactobacillus crispatus.

Lekker droog schrijft Van Veelen: ‘Daarna pakten we onze biezen, vlogen een bacterie achterna, naar het beloofde land.’

Over zijn ervaringen tussen 2014 en 2016 schrijft hij voor De Correspondent. Op die verhalen is dit boek gebaseerd, herschreven en aangevuld.
In St. Louis, een van de meest gewelddadige steden in de VS, probeert Van Veelen zijn weg te vinden. De scheiding tussen arm en rijk, zwart en wit is zo groot dat hij de stad de bijnaam “Apartheid City” geeft.

Van Veelen is nog nauwelijks gewend aan zijn nieuwe omgeving of de rellen in Ferguson breken uit. Tot zijn schrik vraagt het NOS Journaal hem voor een rechtstreeks verslag vanuit de voorstad. Diezelfde schrik voor zijn nieuwe thuis voel je vooral in het eerste deel van het boek. Langzaam went hij aan zijn nieuwe omgeving. Daar dragen zijn fietstochten door de omgeving zeker aan bij. Mede hierdoor leert hij mensen kennen en begint hij zich thuis te voelen. Dat zorgt voor een kijk in de Amerikaanse samenleving die je niet snel elders krijgt. Amerikanen lopen niet is een uiterst boeiend verslag van zijn tijd in St. Louis. Dankzij zijn journalistieke pen is het een aanrader voor iedereen die in de VS is geïnteresseerd. Een fascinerend boek.

reserveer

 

Duister hoofdstuk uit de Amerikaanse geschiedenis

De nieuwste roman van Colson Whithead is een op ware gebeurtenissen gebaseerd verhaal dat zich afspeelt in de vroege jaren zestig ten tijde van de Jim Craw-rassenwetten in de Zuid-Amerikaanse staat Florida. Elwood Curtis, de zwarte hoofdpersoon in De jongens van Nickel, is zes wanneer zijn ouders hem in de steek laten. Voor hem is dat het moment waarop hij zich van de wereld bewust wordt. Hij groeit op bij zijn oma, haalt goede cijfers op school en besluit te gaan studeren. De grijs gedraaide langspeelplaat met speeches van dr. Maarten Luther King, vormt een bron van inspiratie:

Er zijn grote krachten die de Neger eronder willen houden, zoals de Jim Crow-wetten, en er zijn kleinere krachten die je eronder willen houden, zoals andere mensen, en tegenover al die krachten, de grote en de kleine, moet je je weerbaar opstellen en je gevoel voor eigenwaarde bewaren.

Een lift naar zijn nieuwe hogeschool wordt Elwood fataal.  Na een onterechte beschuldigd van diefstal  belandt hij op de Nickel Academy, een tuchtschool waar zwarte jongens aan het sadisme van hun witte bewakers zijn overgeleverd. Marteling, misbruik en corruptie zijn aan de orde van de dag. Voor hem is er nog maar één houvast, zijn vriend Turner, die net als hij wil ontsnappen uit deze gruwelkamer.

Colson Whitehead is een echte storyteller. Hij neemt de lezer mee in een mensonterend verhaal dat het voorstellingsvermogen te boven gaat. De ontknoping kan met een gerust hart schokkend worden genoemd. De schrijver toont weinig emotie en presenteert de gebeurtenissen als koele feiten. Dat hij de neiging heeft uit te weiden over allerlei randzaken die nauwelijks iets toevoegen aan het eigenlijke verhaal mag ook als een minpuntje worden beschouwd, maar doen geen werkelijke afbreuk aan deze roman.

Oud-president Barack Obama noemt dit boek een must read en de Volkskrant kent vijf sterren toe. Voor dit duistere hoofdstuk uit de Amerikaanse geschiedenis en voor racisme in het algemeen mag onze aandacht nooit verslappen.

Colson Whitehead is een gevierd auteur in de Verenigde Staten en reist de wereld over om zijn werk te promoten. Zijn vorige boek, De ondergrondse spoorweg gaat over slavernij en werd bekroond met de National Book Award.