Categorie archief: Geschiedenis

Nederland door de ogen van een Engelsman

goingdutch

Why the Dutch are different is de oorspronkelijke titel. In het Nederlands heet het boek Going Dutch. Beetje merkwaardig deze “vertaling”. Net als alle uitdrukkingen in het Engels waarin het woord Dutch voor komt, is dit niet positief bedoeld. Terwijl Ben Coates in zijn verwondering over ons volkje, juist wel een positieve blik heeft.

coatesJaren geleden, op zijn terugreis naar Engeland, strandt hij op Schiphol. Hij zoekt contact met de enige Nederlandse die hij kent, een mager meisje (zo noemt hij haar het hele boek door :-). Bij haar blijft hij slapen om nooit meer weg te gaan. Hij burgert flink in en krijgt het idee om te schrijven over zijn nieuwe vaderland. Coates reist het land door en lardeert zijn ervaringen met zijn kennis over de geschiedenis van de Lage Landen.

Hij stort zich in het carnaval, gekleed in een tijgerpak. Als cultureel antropoloog doet hij in een dag Maastricht, Eindhoven en Breda aan. Verbaast zich over het enorme gezuip, maar vertelt tegelijk over de scheiding tussen het katholieke zuiden en het protestante noorden.

Hij ziet de verzuiling als basis voor ons poldermodel. De eeuwenlange strijd tegen het water als reden van onze weinig warme relatie met de natuur, wat hij illustreert met het verhaal over zijn nieuwe buurman. Die gaat op de eerste dag de prachtige tuin met een kettingzaag te lijf, om het daarna van voor naar achter te betegelen en vol trots tegen Coates zegt: “Mooi hè?”. De natuur moeten we beheersen, wil hij maar zeggen.

Hij ziet in de laatste vijf jaar het vrije Nederland veranderen, al vindt hij het nog steeds het meest tolerante land van Europa. Wel worden we aan alle kanten ingehaald door landen die het homohuwelijk invoeren en marihuana legaliseren. Dat we het vieste land van Europa zijn vindt hij een goed bewaard geheim.

Going Dutch is een lekker leesbaar verslag van een buitenstaander die kritisch is maar tegelijk met verwondering en bewondering kijkt naar dit langste volk van de wereld (dankzij onze grote melkconsumptie).

reserveer deze boeken

Advertenties

Thriller van het jaar volgens Vrij Nederland

macrae
De titel Zijn bloedige plan. Documenten gerelateerd aan de zaak van Roderick Macrae duidt op true-fiction, het genre waar de Angelsaksen een patent op hebben. Schrijver Graeme Macrae Burnet vindt op zijn zoektocht naar zijn voorouders in de Schotse Hooglanden deze documenten. Of het werkelijk is gebeurd is de vraag, maar die vraag doet er niet toe. De verbeelding wel en die brengt je rechtstreeks naar 1869 in het gure Schotland.

Roderick Macrae, Roddy, is een 16 jarige jongen uit een armoedig dorp dat in Inverness zijn proces afwacht. Hij heeft drie mensen op bloedige wijze vermoord. Over zijn schuld bestaat geen twijfel. Wel probeert zijn advocaat hem ontoerekeningsvatbaar te verklaren zodat hij de galg kan ontlopen.

burnet De documenten bestaan uit rechtbankverslagen en persoonlijke notities van betrokkenen. Roddy’s advocaat is onder de indruk van zijn intelligentie en begint sympathie te voelen voor de jongen die zich al heeft verzoend met zijn aanstaande dood.

Op verzoek van zijn advocaat beschrijft hij de aanloop naar de moordpartij om inzicht te krijgen in Roddy’s geestelijke staat op het moment van de moorden. Op zich is dit al een prachtig historisch verhaal, waaruit blijkt dat het leven in de Schotse Hooglanden van de 19e eeuw een leven in armoede is. De schrale grond, overgeleverd aan de weerbarstige natuur. De macht van de kerk, gericht op het in toom houden van de gemeente. De vreugdeloosheid van een een kleine samenleving waaruit ontsnappen onmogelijk is en bovenal de machteloosheid van de mensen onderaan de ladder.

De problemen van Roddy beginnen als Lachlan MacKenzie zich opwerpt als rentmeester in dienst van de leenheer. Na de dood van zijn moeder is zijn godsdienstige vader diep weggezakt en niet in staat om weerstand te bieden aan de rentmeester. Zijn zus laat zich misbruiken door Mackenzie. MacKenzie zelf maakt misbruik van zijn positie en laat het gezin boeten voor zijn afkeer voor ze.
Het onrecht spat je tegemoet, maar Macrae Burnet schrijft het prachtig op. Tel daarbij het verslag van de rechtbankzitting en de rol van de beginnende psychiatrische wetenschap, waar schedelmeting en de afstand tussen je ogen bepaalt of je een criminele inslag hebt, en je hebt een uiterst boeiende, historische, psychologische, literaire thriller. Niet voor niets Thriller van het jaar volgens Vrij Nederland met als opmerking dat je voor nagelbijtende spanning ergens anders moet zijn.

reserveer deze boeken

 

Als we elkaar terugzien

Wie mijn blogs leest, weet ongetwijfeld dat ik een zwak heb voor verhalen over de Tweede Wereldoorlog. En jawel; ik heb er weer eentje gevonden!
Dit keer wel vanuit een compleet andere invalshoek. Als we elkaar terug zien speelt zich namelijk af in Amerika en gaat over Duitse krijgsgevangenen die daar op de suikerrietplantages  te werk gesteld werden.

Peter Dahler, krijgsgevangen genomen in een woestijn in Afrika, wordt tijdens het werken in het suikerrietveld tot over zijn oren verliefd op Margaret, de dochter van de plantage-eigenaar.  Het lukt ze om elkaar tijdens of na het werk te treffen en ze fantaseren voorzichtig over een toekomst samen. Maar een jong Amerikaans meisje met een Duitse krijgsgevangene… ze realiseren zich maar al te goed hoe ingewikkeld hun situatie is.

Dit is echter, zoals in veel romans over familiegeschiedenis, maar een onderdeel van het verhaal. Het tweede personage dat beschreven wordt is Emily, een jonge journaliste die een tijd lang een column over relaties schreef, tot deze wegens geldgebrek geschrapt werd. Daardoor zit ze nu thuis, met veel te veel vrije tijd en veel te weinig te doen. Tot er op een dag een pakket uit Duitsland wordt bezorgd; een schilderij van een vrouw die overduidelijk Emily’s pas overleden oma is, in haar jonge jaren. Op het kaartje dat er bij is staat: Ik heb je column gelezen en je hebt het mis. Je opa is altijd van je oma blijven houden, ze was de liefde van zijn leven.

Emily besluit in de geschiedenis van haar oma te duiken. Ze heeft haar opa nooit gekend omdat deze haar oma in de steek gelaten had, terwijl ze zwanger was. Samen met haar vader reist ze af naar Duitsland, in de hoop te ontdekken wie die mysterieuze man was die zoveel van haar oma gehouden zou hebben.

Een bijzonder verhaal. Ik geef toe dat het hier en daar nogal voorspelbaar is en op het einde gebeurt er ineens wel heel veel tegelijk, maar toch. Het is vooral een liefdevol boek. En dat mag ook wel eens.reserveer deze boeken

Weesmeisje nr. 8

alkemadeWeesmeisje nr 8 is het hartverscheurende verhaal van de vierjarige Rachel die dankzij een familiedrama in het Joodse weeshuis in New York terecht komt.
Het weeshuis wordt gerund door een arts, dokter Hess, die zich bezighoudt met medische experimenten op de kinderen. Hij wil onderzoeken waarom bepaalde kinderziekten ontstaan en welke remedies helpen. De jonge en ambitieuze dokter Solomon komt stage lopen in het weeshuis en zij krijgt de mogelijkheid om te experimenteren met röntgenstraling. Zij gelooft dat de veelvoorkomende operaties aan keelamandelen bij kinderen ook met röntgenstraling uit te voeren zijn en probeert dit in verschillende stadia op de kinderen uit.
Rachel, in het weeshuis bekend als meisje nr. 8, is door dokter Solomon gekozen als het proefkind dat de meest intensieve behandeling zal krijgen. Rachel zal hier haar hele verdere leven de gevolgen van dragen.

Het boek vertelt afwisselend over het leven van Rachel. Je leert haar eerst als kind en later ook als volwassene kennen en deze verhalen zijn prachtig met elkaar vervlochten.
De schrijfster weet goed te verwoorden hoe Rachel de wereld om zich heen ervaart, wat haar wensen en dromen zijn en hoe ze zich staande houdt. Het leven is niet bepaald makkelijk voor haar geweest, maar de manier waarop zij zich hierdoor slaat is bewonderenswaardig.
Wat ik verder erg knap gevonden vind, is de manier waarop Rachel en dokter Solomon elkaar 35 jaar later opnieuw ontmoeten.

Weesmeisje nr 8 is een op ware verhalen gebaseerd boek en dat maakt het extra indringend. De grootvader van de schrijfster groeide net als Rachel en haar broer Sam op in het weeshuis nadat zijn vader hen in de steek had gelaten.
Ook dokter Hess, de man van de medische experimenten, heeft echt bestaan. Zijn isolatieafdeling in het opvangtehuis voor heel jonge kinderen werd in 1914 alom geprezen.

Ondanks het best wel heftige onderwerp vind ik dit een prachtboek.
De manier van schrijven maakt dat het boek nergens over je gevoelsgrens heengaat en dat je blij bent dat je Rachel hebt leren kennen.
Een schitterend debuut!

10 jaar oud en op de vlucht voor de nazi’s

janinaOorlogsboeken, het blijft me trekken.
Niet zo verwonderlijk dus dat mijn oog direct viel op dit boek met de pakkende titel Ren, Janina, ren! Een tienjarig joods meisje dat in haar eentje op de vlucht moet voor de nazi’s, het moet toch de nachtmerrie van iedere ouder zijn. Ik moest me echt inhouden, de verleiding was groot om meteen al op kantoor te beginnen met lezen want ik moest gewoon weten hoe zo’n jong kind in zo’n afschuwelijke situatie belandt.

Dit waargebeurde verhaal over de in Polen wonende familie Katz heeft een heerlijk vlotte schrijfstijl, je vliegt werkelijk door het boek. De inhoud heeft daar uiteraard ook mee te maken, want hoeveel ik ook al gelezen heb over de Tweede Wereldoorlog, de gruwelen die zich toen in het dagelijks leven afspeelden slaan me iedere keer weer met stomheid. Je kunt (en wilt) je er gewoon niets bij voorstellen.
Janina, de jongste dochter van de familie, wordt samen met haar moeder en oudere zus door de nazi’s naar het grote marktplein gedreven waar ze op transport gezet zullen worden naar vernietigingskamp Belzec. In de chaos die ontstaat tijdens deze samendrijving krijgt Janina’s moeder ineens een idee.

“Als ik het zeg, moet jij onder de poort van de steeg doorkruipen en heel hard wegrennen. Zo hard je kunt. En dan moet je je verstoppen waar ze je niet kunnen vinden. Begrijp je me? Je moet jezelf redden.”
“Maar, mama…”, begon Janina.

“Nee Janina, je moet doen wat ik zeg. Beloof me dat je hard wegrent.” 
Er daalde een kalmte over Bertha neer en het was alsof de tijd stilstond. Daar stond Janina, haar prachtige jongste dochter met de donkere krullen, haar ronde koppie en guitige blik. Met heel haar hart wenste ze dat Janina dit zou overleven. Dat ze een toekomst zou hebben, veilig zou zijn.
Op dat moment brak er vlakbij hen een opstootje uit. Twee Duitsers met honden kwamen recht op haar af lopen. Haar adem stokte in haar keel. Zo hard ze kon gilde ze “Ren, Janina, ren!” 

Wat een dappere vrouw,  hoe verschrikkelijk moet het zijn om deze keuze te maken. Maar het blijkt de juiste te zijn. Janina overleeft de oorlog, in haar eentje.

Een schitterend boek, dat ook bijzonder geschikt is voor tieners. Daarom is dit boek bij zowel de volwassenen als op de Young Adult afdeling te vinden.

Tragiek van het verwoesten van een eeuwenoud landbouwgebied

mijnboek
Nynke Andringa 

stoo;pAls boerendochter en wonend in landbouwgemeente het Bildt kan ik erg genieten van een eindeloos goudgeel graanveld, een uitbundig bloeiende aardappelakker of een weiland met Frysk stamboekvee. Op het 500 jaar geleden ingepolderde Bildt zie je de schoonheid in de landerijen: natuur door boeren in cultuur gebracht. Vanaf de Bildtdijken zie je uit over tot de horizon reikende akkers.

Dit is mijn hof van Chris de Stoop gaat over het verdwijnen van zo’n landschap. De havenuitbreiding van Antwerpen en verdieping van de Schelde zijn de redenen dat duizenden hectares landbouwgrond in (Zeeuws-)Vlaanderen ter compensatie moeten wijken voor nieuw aan te leggen natuurgebieden. De overheid gaat tot onteigening over. Een hele streek met de vruchtbaarste velden van Europa wordt prijsgegeven.

Ook de Hedwigepolder, “volgens veel mensen de mooiste polder van de hele regio door de mengeling van akkers, weiden, dreven, bosjes en plassen”,  moet ontpolderd worden. Een afspraak die over de hoofden van de bewoners heen werd gemaakt en in een verdrag tussen Nederland en België werd vastgelegd. Jarenlang is er strijd gevoerd over deze teruggave aan de natuur, terwijl het gebied al vóór de 80-jarige oorlog bedijkt was. Een grote meerderheid van de Zeeuwen en de Vlamingen uit dit gebied is fel tegen, omdat men dit een onverdraaglijke gedachte vindt. De bewoners voelen zich in hun bestaan en tot in hun hart geraakt. En met name de Zeeuwen snijdt het door de ziel om polders aan de rivier te geven terwijl zij de watersnoodramp van 1953 hebben meegemaakt. Verbeten komt de streek in opstand. Maar men wordt niet gehoord door de overheid en de macht van natuurorganisaties, door de bevolking “de groene maffia” genoemd,  is groot. De arrogantie waarmee men de bewoners en de boeren tegemoet treedt is onthutsend en verbijsterend.

De auteur van dit persoonlijke relaas is de jongste van de twee zonen in een boerengezin en geboren en getogen in dit gebied, zijn hart ligt in de polders en bij de bevolking. Hij wordt journalist. De oudste zoon was voorbestemd om boer te worden, en zijn hele bestaan ís het boerenleven, hij leeft voor zijn vee en akkers. Zoals bij de meeste boeren is het boer-zijn voor hem een roeping. Hij raakt verbitterd door de houding van de overheid en de natuurorganisaties, de macht die zij uitoefenen en het miskennen en niet-horen van de plaatselijke bevolking en boeren. Daarnaast gaat hij steeds meer gebukt onder de voortschrijdende regelzucht vanuit den Haag en Brussel. Het wordt bijkans onmogelijk om als boer je bedrijf uit te oefenen. Van nabij weet ik hoe boeren in toenemende mate ingeperkt worden door talloze regels en dat er in de loop der jaren een enorme papierwinkel is ontstaan. Alles moet tot in het absurde geregistreerd en verantwoord worden. Eén klein administratief foutje kan leiden tot een boete van duizenden euro’s.

Nadat zijn broer een eind aan zijn leven heeft gemaakt, keert de auteur terug naar de hoeve en probeert zo goed mogelijk het boerenbedrijf voort te zetten, voor zolang dat nog zal duren.

Dit boek ademt onmacht, verlies en pijn over de teloorgang van een groot landbouwgebied. Waarin de verlaten boerderijen langzaam maar zeker verpauperen of worden afgebroken. Waarin dorpen ontvolkt raken. Een hele streek die eeuwenlang landbouwgebied was, wordt omgevormd tot “gemaakt” natuurgebied.

Komend uit een boerenfamilie greep dit boek me aan. Het gedwongen moeten stoppen als boer gaat gepaard met veel emoties en verdriet. Maar dat de natuurlobby zoveel macht heeft en op zo’n aanmatigende manier met mensen omgaat zonder een greintje empathie, heeft me ontsteld. Een lezenswaardig en tot nadenken stemmend boek.

Verbijsterend Rusland

waterdrinkerWaterdrinker is tegen wil en dank correspondent in Rusland, want hij schrijft liever fictie. Of zoals hijzelf zegt, mijn baas wil de toekomst, ikzelf wil het verleden. Zijn romans worden nauwelijks verkocht, laat hij regelmatig met een lichte mopper weten in deze geweldige bundel journalistieke verhalen.

Waterdrinker spreekt vloeiend Russisch en drinkt als een Rus. Met deze eigenschappen weet hij in alle hoeken van het land prachtige, schrijnende en absurde verhalen op te tekenen.
In Tsjaikovskistraat 40 vertelt hij over de aankoop van een appartement in Sint Petersburg. Het vier verdiepingen tellend pand stamt uit de 18e eeuw en als een archeoloog legt hij de geschiedenis bloot van dit statige bouwwerk. Na de revolutie werden de appartementen opgedeeld in kommunalka’s, gemeenschappelijke woningen voor meerdere gezinnen, slechts gescheiden door dunne gipswanden. Rijke Russen proberen de kommunalkabewoners uit te kopen om in luxe te leven, omgeven door grandeur. De derde verdieping is nog zo’n kommunalka. Het verschil tussen de derde verdieping en de andere verdiepingen ligt in de kakkerlakken en het dedain van andere bewoners over deze armoedzaaiers. Eén van de bewoners is gaan zwerven en spoorloos. Zolang hij niet getekend heeft, kan het niet verkocht worden. Hij mag ook gewoon dood zijn, maar hoe weet je of iemand niet meer leeft als je niet weet waar hij is?

In dit verhaal en alle andere verhalen laat Waterdrinker zien dat hij een verrassende stilist is. Trefzeker, enthousiast en aanstekelijk. Zijn weergave van de dialogen en zijn zelfspot zijn uiterst genietbaar.
Als toegift staan er nog drie korte verhalen van hem in de bundel. Deze vond hij onderin een doos terug nadat hij jarenlang dacht dat ze verloren waren gegaan dankzij Nadja, een schoonmaakster aangenomen door zijn vrouw. Nadja deed haar werk in zijn appartement in Moskou. Haar geneurie van psalmen, sterke lichaamsgeur en haar onaantrekkelijkheid maken dat Waterdrinker op zoek gaat naar een vervangster:

Een Moskouse kennis van mij vertelde dat de gezinshulp die hij drie dagen per week had – een vlijtig meisje uit de Filipijnen – nog een paar extra opdrachtgevers zocht.
Dat leek me wel wat.
‘Over mijn lijk!’protesteerde mijn vrouw vanuit Petersburg.
‘Waarom niet?’
‘Viespeuk!
Julia had zich buiten mij om in verbinding gesteld met de echtgenote van de vriend en een digitale foto van de Filipijnse huishoudster opgevraagd. Ze bleek een soort fotomodel met een verdorven oogopslag.

Eigenlijk is Julia daarmee verantwoordelijk voor het verlies van een twintigtal verhalen. In haar opruimwoede had Nadia zijn schriften bij het oud papier gegooid.

Meestal schrijf ik op dit blog over nieuwe boeken, maar De Correspondent (uit 2013) verdient een groot publiek en daar draag ik graag een steentje aan bij. Voor iedereen die die meer wil weten over het enorme en verbijsterende Rusland, dat nu al jaren het nieuws beheerst.

Meer over Rusland? Lees dan het blog over de biografie van Edward Limonov. Of dit interview met Waterdrinker:

Joubert, wat ben je toch goed

joubertToen ik bezig was met het samenstellen van mijn boekenlijstje voor de vakantie zag ik dat de nieuwe Irma Joubert ook alweer in de bieb is. Super! Ik ben groot fan van haar meeslepende manier van schrijven en reserveerde het boek dan ook meteen. Zoals ik wel had verwacht was ik bepaald niet de enige lezer die dit had gedaan en ik kreeg het boek dan ook niet voor mijn vakantie binnen.

Gelukkig stond het voor me klaar toen ik weer terug was zodat ik in mijn eerste werkweek meteen weer een fijn stuk ontspanning in het vooruitzicht had. En wat heb ik er weer van genoten.

Hildegard is het verhaal over een jonge vrouw wiens leven voornamelijk in het teken staat van oorlog. Als jong meisje moet ze al vluchten voor de bolsjewisten en in haar tienerjaren breekt de Eerste Wereldoorlog uit.
Geraakt door de verhalen waarmee haar vaders goede vriend en arts von Stein bij hen thuiskomt, besluit Hildegard als vrijwilligster aan het werk te gaan in het ziekenhuis. Hier staat ze de soms gruwelijk verwonde en getraumatiseerde jonge mannen bij die terugkeren uit de loopgraven.

Na de oorlog blijkt dat het familiekapitaal van Hildegards vader volledig verdampt is en daarom kiest hij een man voor zijn dochter waardoor hun beider toekomst verzekerd is.
Hildegard’s nieuwe woonplaats wordt Berlijn, waar ze trouwt, twee zonen krijgt en nieuwe vrienden maakt. Een aantal relatief gelukkige jaren volgen en dan breekt de Tweede Wereldoorlog uit. Haar man en beide zonen vertrekken naar het front, kort nadat Hildegard bevallen is van een dochtertje.
Ze zet alles op alles om haar kleine meid te beschermen.

Wat een boek. Ik kan me er geen enkele voorstelling van maken hoe het moet zijn om zo’n groot deel van je leven in oorlogstijd te moeten leven. Wat een verschrikking voor al die mensen, wereldwijd, die zo’n oorlog helemaal nooit gewild hebben en nu hun mannen en zonen zien vertrekken, misschien wel voorgoed.
Hoe houd je het vol, zeker wanneer je ‘de vijand’ bent?

Zoals we gewend zijn van Joubert eindigt ook dit verhaal in Zuidwest Afrika. Ik zal niet verklappen waarom en hoe Hildegard hier terecht komt maar hiermee is het verhaal echt af.

Joubert laat wederom zien wat een fantastische schrijfster ze is.
Ik was volledig in de ban van het leven van Hildegard en baalde ontzettend toen ik het boek eenmaal uit had. Gelukkig voor mij is een tweede deel in de maak. Ik kan niet wachten.

 

 

Fijne vakantieboeken

Zo, daar ben ik weer. Mijn eerste werkweek na mijn vakantie.
Het is niet altijd makkelijk om weer in het ritme te komen, maar het voordeel van meteen weer aan het werk gaan is dat de boeken die ik in de vakantie gelezen heb allemaal nog vers in het geheugen liggen. Ik heb weer prachtige romans ontdekt waarvan ik een aantal hier graag met jullie wil delen.
Hopelijk ben ik nog op tijd, zodat deze pareltjes weer met de volgende liefhebber mee kunnen reizen in de koffer.

martinMijn absolute favoriet is Vrij als water van Charles Martin.
Een schitterend verhaal over een jongeman die zichzelf vanuit het niets weet op te werken naar een leven vol glitter en glamour.
Hij leeft bijna volkomen onverschillig en onaantastbaar totdat een vreselijke gebeurtenis zijn leven op losse schroeven zet.
Hij reist af naar Midden-Amerika in de hoop de problemen te kunnen oplossen maar wordt daar keihard met zichzelf geconfronteerd.
Wat wil hij nu eigenlijk in het leven, waar staat hij voor? Hij krijgt heel wat voor zijn kiezen voordat hij zichzelf opnieuw ontdekt.

Echt een prachtig boek. Met zoveel liefde en enthousiasme geschreven, het spat gewoon van de bladzijden.

lark4

En dan; de nieuwste van Sarah Lark. Ik schreef al eerder over haar prachtige Nieuw-Zeeland trilogie.
Dit boek, De schaduw van de Kauri-boom is het tweede deel in de Elizabeth Station serie en ook deze voldoet weer aan alle verwachtingen.
Sarah Lark verveelt geen moment. Wat moet het toch fantastisch zijn als je zo kunt schrijven, ik wilde dat ik het kon. Ik kan niet wachten tot het derde deel verschijnt, want dat gaat ongetwijfeld gebeuren. 

Ik ontdek net dat Sarah Lark een pseudoniem is voor Christiane Gohl. Ik ging dus al enthousiast op zoek naar meer van dit soort pareltjes, maar helaas… Onder haar eigen naam schrijft ze uitsluitend boeken over paarden. Zonde…

 

 

Met de kont aangekeken

Met de kont aangekeken: Gerard Popkema
Met de kont aangekeken:
Gerard Popkema

Tegenwoordig is Jubbega een dorp als alle ander dorpen in het zuidoosten van  Friesland. Maar wel een dorp met een bijzondere geschiedenis, waarbij de kenmerken uit vroeger tijden nog altijd zichtbaar zijn. In Met de kont aangekeken schrijft Gerard Popkema het verhaal over de ontwikkeling en de opbouw van Jubbega van eind 19e eeuw tot heden.

Tussen de inwoners van het dorp en de mensen die in de wijken woonden, bestonden grote sociale verschillen. De Kompenijster leefden aan de rand van het dorp in holen, krotten en lemen hutten, die half in de grond werden gegraven. Ze woonden soms met wel vier generaties in één hut. Een geit of schaap ging mee naar binnen om nog wat warmte te hebben. Ze waren arm, hadden vaak geen werk en de hygiëne was ver te zoeken. Door de dorpsbewoners en de boeren in de streek werden ze met de kont aangekeken, maar ook door overheden en instanties. De gemeente Schoterland en later Heerenveen (1934),  waar Jubbega onder viel, boden geen hulp. Merkwaardig genoeg leken De Kompenijsters de armoedige omstandigheden waarin ze leefden te koesteren.

De Kompenijsters waren een bijzonder volk: onaangepast, recalcitrant en destructief, maar ook trots, eigenzinnig en zelfredzaam. Gerard Popkema heeft deze geschiedenis in romanvorm opgeschreven en het boek leest vlot. De schrijver interviewt verschillende mensen, waaronder zijn moeder, enkele echte Kompenijsters  en Jubbegasters. Jammer genoeg laat niet iedereen het achterste van zijn tong zien, deels uit schaamte.         Popkema heeft veel geciteerd uit het boek Jubbega; De geschiedenis van de Kompenije tot 1940 van Siebrand Krul. Dit boek is het resultaat  van grondig wetenschappelijk onderzoek.

Door de Jubbegaster voormannen Jelle van Dam en Jochem van Alberda  zijn voor een belangrijk deel verantwoordelijk voor de opbouw van deze bevolkingsgroep. Ze maakten er hun levenswerk van. Door hun inzet en met hulp van politiek Den Haag, is het lot van de Kompenijsters sterk verbeterd. De komst van sociale woningen, werkverschaffing, de Ambachtsschool en een buurthuis hebben hier in belangrijke mate toe bijgedragen.

In het eerste hoofdstuk schrijft Gerard Popkema:

 “Ik had besloten hier naar toe te gaan om sporen van vroeger tijden te ontdekken. Tijden van armoede, afbraak en wederopbouw. De geschiedenis van een mysterieus, wild volk dat geminacht werd, te doorvoelen en te begrijpen. Een verhaal vol vreemde gebeurtenissen en omstandigheden. Over onbegrip en onwil. Maar ook over ontroering en onbevangenheid. Over mensen dus. Dat verhaal wilde ik horen en in een vorm gieten”.

Voor mij als geïnteresseerde leek is de schrijver erin geslaagd deze geschiedenisles goed over te brengen.