Categorie archief: Geschiedenis

Het nieuwe land

Als je vandaag de dag door de Flevopolder(s) rijdt is het nauwelijks voor te stellen dat hier nog niet zo lang geleden de Zuiderzee tekeer ging.
In 1942 werd de Noord-Oostpolder drooggelegd. De echte polderpioniers kwamen met alleen een schop naar dit op de zee veroverde land. Ze stonden tot hun enkels in de kleffe klei. Niets hield hen tegen om kilometerslange greppels te graven. Werd dit pionierswerk beloond met het toekennen van een boerderij? Soms wel maar lang niet altijd.

Journalist Eva Vriend heeft hier een prachtig boek over geschreven, getiteld ‘Het Nieuwe Land’ De ondertitel luidt: Het verhaal van een polder die perfect moest zijn. Wat haar vooral interesseerde was hoe de selectiecommissie te werk ging bij het toekennen van een boerderij. De opperselecteur en zijn collega’s van de rijksdienst gingen op huisbezoek om kandidaten te screenen. De kachel werd opgestookt en de sigaar lag al klaar als de heren kwamen. De kandidaten moesten aan verschillende criteria voldoen. ‘Ruilverkavelingsklanten’ en slachtoffers van de Watersnoodramp gingen voor. Pioniersgeest en gemeenschapszin waren belangrijke voorwaarden. Daarnaast moest het financiële plaatje tot achter de komma worden voorgerekend. De anekdote dat tot in de linnenkast werd geïnspecteerd deed al snel de ronde.

De schrijfster dook in de archieven van de rijksdienst in het Studiecentrum Nieuw Land Erfgoed in Lelystad op zoek naar zogenaamde beoordelingformulieren. Van deze persoonsgegevens is vrijwel niets bewaard gebleven. Na intensief speurwerk vond ze toch nog 22 formulieren.
De opa van Eva Vriend kreeg in 1952 een boerderij toegewezen in Luttelgeest. Hij was geen pionier of ‘ruilverkavelingsklant. Aanvankelijk werd hij met de nek aangekeken. Aan het eind van het boek maakt de schrijfster duidelijk wat misschien de reden van zijn uitverkiezing is geweest.

Voor veel boeren was het verkrijgen van een eigen boerderij een levensvervulling. Ze werden keer op keer afgewezen. Een reden werd nooit gegeven. Een traumatische ervaring. De verbittering werd meegenomen tot in het bejaardentehuis.

Eva vriend heeft het historische verhaal van de Flevopolders in een zeer leesbare roman verwerkt. Het boek is tevens een lofzang op het agrarisch leven.

80.000 oude boeken

Op 3 april 2013 presenteerden de Koninklijke Bibliotheek en Google Nederland de webdienst boeken.kb.nl, waarin 80.000 boeken uit de 18e en 19e eeuw volledig en kosteloos bekeken kunnen worden. Natuurlijk zijn ze ook te vinden via Google Books.

bron: boeken.kb.nl
Uit: Kennis en Kunst

Het betreft Nederlandse publicaties binnen het publieke domein waarop geen auteursrecht meer rust. Eind 2011 startte Google met het digitaliseren van boeken uit de KB-collectie tot 1870. Het scannen neemt in totaal een aantal jaren in beslag.

De KB wil uiteindelijk alle boeken die sinds 1470 zijn uitgegeven digitaliseren. Dat is een enorme klus, want de KB bezit 1,5 miljoen boeken, en dat is nog lang niet alles wat er in Nederland is gedrukt.

Dit klinkt allemaal nogal abstract, maar wie eens gaat zoeken op de eigen familienaam of  woonplaats komt soms heel aardige dingen tegen. Kortom, niet alleen een schatkamer voor wetenschappers, maar ook voor ieder ander die geïnteresseerd is in geschiedenis!

Lees ook: 80.000 boeken tot 1870 online beschikbaar in nieuwe webdienst KB

Grijs verleden *****

7e Bernie Gunther
7e Bernie Gunther

Grijs verleden is het zevende boek met de Berlijnse politieman Bernie Gunther in de hoofdrol. De serie begint ruim voor de Tweede Wereldoorlog en met het zevende deel zijn we in 1954 op Cuba beland. 
Kerr heeft wederom een sterke (politieke) thriller afgeleverd waarbij de spanning ondergeschikt is aan een geweldige geschiedenisles.

Gunther wordt van een boot geplukt als hij een jonge vrouw in veiligheid wil brengen. De Amerikaanse inlichtingendienst wil informatie van hem over Duitse oorlogsmisdadigers en beschouwen Gunther zelf ook niet als brandschoon. Wat volgt zijn terugblikken afgewisseld met het heden waarbij Gunther met zijn persoonlijke overtuigingen en waarheid probeert te laveren langs autoriteiten en geheime diensten. Via Gunther schetst Kerr het “grijze verleden” van veel Duitsers waarbij enkele historische personages langskomen, o.a. Heydrich en Mielke. Erich Mielke is een fanatieke communist wiens arrestatie in het begin van de dertiger jaren door Gunther wordt voorkomen en die regelmatig opduikt in het leven van Gunther. De Amerikanen zijn op zoek naar Mielke. Mielke werd trouwens later minister van de Staatssicherheit (Stasi) in de DDR.

Het is eigenlijk verbijsterend hoe Kerr de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog in het verhaal weet te verweven. De gevangenkampen in het “vrije” Frankrijk, het opportunisme van mensen, de moordpartijen in de Oekraïne, de uitroeiing van de Joden, de wreedheid van het Rode Leger.

Kerr krijgt voor zijn thrillers altijd hoge waarderingen. Grijs verleden is een absoluut hoogtepunt in zijn oeuvre.

Vango, avontuur in het kwadraat

Er zijn Fransen die geboren worden met een extra afdeling fantasie. Jean-Pierre Jeunet (Micmacs a tire-larigot, Le fabuleux destin d’Amélie Poulain). Jacques Tardi (Adèle et la bête, Momies en folie). Michel Gondry (Eternal sunshine of the spotless mind). En dan is er Timothée de Fombelle, bekend van Tobie Lolness, het jongetje van 1,5 millimeter. Zijn nieuwste boek is Vango, tussen hemel en aarde. In 20 plaatjes:

Naar recensie
Naar recensie

En daar is geen woord aan gelogen.

Een nieuwe Jean Auel

Heel, heel lang geleden toen ik, vers van de Bibliotheekacademie, boeken mocht gaan uitlenen was daar De stam van de Holebeer. Een prehistorische roman over het meisje Ayla dat wordt opgenomen door de stam van de holenbeer.
Het woord hype kenden we toen nog niet (1981), maar als iedereen hetzelfde boek wil lezen en de daarop volgende delen ook, wordt de hype langdurig en mag je van een fenomeen spreken.

Schrijfster Jean Auel, die een overlevingscursus volgde en enige tijd in een eigenhandig gemaakte  ijsgrot woonde vanwege de geloofwaardigheid van haar verhaal, kwam vrij snel daarna met De vallei van de paarden (1983) en De Mammoetjagers (1986). Daarna duurde het wat langer voordat Het dal der beloften (1990) en Een vuurplaats in steen (2002) verscheen.

Vorige week zag ik in mijn plaatselijke boekhandel een poster hangen voor het zesde en laatste deel Het lied van de grotten. Om alvast in te tekenen zodat je verzekerd bent van een exemplaar. Mooi om te zien dat een serie die 30 jaar geleden begon nog steeds kan hypen. Beetje veronrustend te bedenken dat ik al net zo lang in de bibliotheek werk. Ik voel me een prehistorische bibliothecaris terwijl ik dit schrijf, een biblosaurus, maar nog lang niet van plan om uit te sterven.

Bibliotheekhistorie

bieb-dertigerjaren
Boeken bij het loket (ong. 1932)

 Bibliotheken krijgen wel eens te horen dat zij te weinig met hun tijd meegaan. Of dat verwijt nu wel of niet terecht is, wie de foto’s uit vroeger jaren bekijkt kan zien dat er in de loop van de jaren echt wel veel veranderd is. Niet alleen het interieur is onherkenbaar voor bezoekers die – bijvoorbeeld – 50 jaar geleden voor het laatst een bibliotheek bezochten, ook de opkomst van de computer en media als luisterboeken en dvd’s waren toen nog niet te voorspellen. En wie heeft de tijd nog meegemaakt dat je een lijstje moest inleveren en de boeken bij een loketje kon afhalen? 

Mevrouw Huese, lid van de bibliotheek in Heerenveen, heeft twee foto’s uit de 60’er jaren gebracht. De bibliotheek was toen nog gevestigd in voormalig café “De drie gemeenten” aan de Vleeschmarkt te Heerenveen. Tegenwoordig is daar restaurant ‘De Bieb‘ te vinden. We hebben deze foto’s gescand en in ons online fotoalbum geplaatst. Het aardige is, dat deze mevrouw ook enkele namen kon noemen van de medewerksters die op de foto’s poseren. 

bieb-1961
Medewerksters in 1961

 Op de foto o.a.: Willy Vlasveld (mevr. met bril), Gré Boltje (bij de kast in bloemetjesjurk,  Juffr. van der Laan (de oudste medewerkster, achter bij de tafel).

Bieb-1963
Dit was in 1963
In de fotoalbums van de bieb (de links staan hieronder) ontbreken de meeste namen. Herkent u medewerkers en/of klanten? Geeft u dan de namen aan ons door! Dat kan rechtstreeks in Picasaweb, maar ook via mail.

Wie nog (historische) bibliotheekfoto’s bezit en geen bezwaar heeft tegen publicatie, wordt van harte uitgenodigd deze foto’s te mailen naar de bibliotheek. Brengen kan ook; na het scannen van de foto’s krijgt u ze uiteraard terug. Dit geldt ook voor de bibliotheken van Joure, Lemmer, St-Nicolaasga, Langweer en Jubbega.
Opmerkelijke foto’s krijgen een ereplaatsje in dit blog! 

Links:
Bibliotheekgeschiedenis van Heerenveen, Joure en Lemmer
Archieffoto’s bibliotheek Heerenveen: ong. 1930, zestiger jaren, K.R. Poststraat, Burg. Kuperusplein tot 1996.

Nostalgie

Voor wie de jaren vijftig bewust heeft meegemaakt, is de tentoonstelling ‘De Wonderjaren‘ in Tresoar een groot feest der herkenning. Dit geldt trouwens ook voor degenen die er toen nog niet of nauwelijks waren, want in die tijd was het nog niet gebruikelijk om om de haverklap nieuwe meubels en spulletjes aan te schaffen. Veel voorwerpen en meubels uit die tijd bleven nog tientallen jaren in de roulatie.

Maar ook voorwerpen, muziek en foto’s uit de jaren daarna – de zestiger, zeventiger en tachtiger jaren – bezorgen velen van ons ‘och heden, ja’  gevoelens. Wie een beetje bewaarderig is ingesteld zal ongetwijfeld herinneringen uit de vorige eeuw in huis hebben. Als je jarenlang omringd bent door bepaalde spulletjes, dan zie je ze niet meer zo bewust. Ze zijn gewoon een deel van jezelf. Tentoonstellingen als ‘De Wonderjaren’ en allerlei boeken uit die tijd openen je ogen voor feit dat het zo langzamerhand bijzondere voorwerpen en foto’s aan het worden zijn.
Bij het bekijken van afbeeldingen uit de voorbije eeuw komen spontaan allerlei herinneringen boven.

Een aantal boeken uit de collectie van bibliotheek Heerenveen

De tentoonstelling in Tresoar is nog te bekijken tot 29 augustus.
Wie nu helemaal in de stemming is, kan in de bibliotheek terecht voor allerlei boeken. Deze staan helaas nogal verspreid opgesteld in de kasten Nederland, Geschiedenis, Bedrijf & beroep, Huis & tuin, Verkeer & vervoer, Mens & maatschappij… In de bibliotheek van Heerenveen zijn ze voor de gelegenheid even bij elkaar gezet op de eerste verdieping, in de buurt van kast ‘Lichaam en gezondheid’. 

Enkele surftips: 

Helaas even geen bezetting..

…staat op het bordje dat wij in de bibliotheek op een tijdelijk onbemande balie zetten. Voor sommigen heeft ‘geen bezetting’ nog steeds een andere betekenis, en daar past het woord ‘helaas’ niet bij.

De bevrijdingOp 5 mei vieren we Bevrijdingsdag. 65 jaar geleden kwam er een einde aan de bezetting door Duitsland. De bevrijders werden warm onthaald en de Nederlandse vlag mocht weer uit. Het pas verschenen fotoboek “De bevrijding“, samengesteld door Gerjan Heij, geeft een beeld van de gebeurtenissen rond deze periode, zoals bevrijdingsfeesten, hongerwinter en voedseldroppings.

In de bibliotheek zijn heel wat boeken over de Tweede Wereldoorlog, bezetting en bevrijding te vinden in de kasten blauw-Nederland en blauw-geschiedenis. Een aantal van deze boeken staat in de bibliotheek van Heerenveen momenteel tentoongesteld op de eerste verdieping. Aan de vragen van onze bezoekers kunnen we merken dat de belangstelling voor de periode 1940 -1945 nog steeds leeft. Terwijl ik boeken uitzocht om uit te stallen werd er alweer gevraagd naar een van de net verzamelde boeken (‘Recht op wraak’ van Jack Kooistra).

Bij de boeken ligt het magazine “Voorbij maar niet verdwenen”. Deze uitgave wil de herinnering aan en de discussie over de Tweede Wereldoorlog plaatsen in een breed verband en daarom komen ook andere oorlogen aan bod, zoals de Vietnamoorlog en oorlogen die momenteel nog woeden. Hoe verwerken oorlogsveteranen wat ze meegemaakt hebben? Waarom zijn oorlogsgames zo populair? Welke boeken zijn er onlangs verschenen op dit gebied? Zolang de voorraad strekt is het magazine gratis mee te nemen. Zijn ze op? Hier is het magazine online in te zien.

Webtips:

Friese historie online

Geïnteresseerden in de Friese literatuur en -cultuurgeschiedenis hoeven niet meer voor elk boek de gang naar Tresoar te maken. Steeds meer standaardwerken over de Friese geschiedenis zijn volledig opgenomen in de Digitale Historische Bibliotheek Friesland, bereikbaar op www.wumkes.nl. Dr. Geert Aeilco Wumkes (1869-1954) was bibliothecaris van de Provinciale Bibliotheek van Friesland, die sinds 2002 onderdeel uitmaakt van Tresoar.

De boeken zijn als pdf-bestand beschikbaar en kunnen dus van het computerscherm worden gelezen, maar ze kunnen natuurlijk ook op een e-reader worden gezet.

Op het moment van schrijven staan 78 titels online, waaronder pareltjes als:

Een fragment uit dit laatste boek:

Tallooze insecten zwermen en gonzen in de verkwikkende warmte, die de late zomermiddag voor ’t eerst weer sedert vele, vele dagen verspreidt. Zoo naderen wij, stil en dankbaar, het lang ontbeerd genot in volle teugen genietend, het punt, waar bij de gunstig gelegen en anders druk bezochte, maar heden nagenoeg verlaten herberg Heidewoud verschillende wegen in allerlei rigtingen uiteenloopen. Heidewoud is een der middelpunten van het bosch. Men kan er ook logies bekomen en, bij langer of korter oponthoud, vanhier het woud doorkruisen. Wij vertoeven er niet, al ziet het er uitlokkend genoeg uit. Den tijd, die ons rest, hebben wij te veel noodig. (blz. 120)

Uit: Wandelingen door Friesland
Joure

De Rotterdamse doopsgezinde predikant Jacobus Craandijk (1834-1912) was een van de bekendere Nederlandse wandelaars uit de negentiende eeuw. Zijn beroemde ‘Wandelingen door Nederland’ werden verlucht met litho’s van de hand van de kunstschilder Pieter Adrianus Schipperus (1840-1929).