Categorie archief: Italiaanse literatuur

Interview met Ammaniti

Als aanvulling op de Tip vd Mnd een interview met Niccolò Ammaniti op het Crossing Border Festival.

Advertenties

Tip vd Mnd: Opgroeien in Italië

Tip vd Mnd

Zoals er in Nederland schrijvers zijn geweest die wilden afrekenen met hun gereformeerde jeugd, zo lijkt het alsof er een flink aantal Italiaanse schrijvers nog druk bezig is met het verwerken van hun jeugdjaren of ze op z’n minst opnieuw willen beleven. Dat mogen ze nog jarenlang doen, want het levert prachtige boeken op die wel en niet met elkaar te vergelijken zijn. We hebben een aantal verzameld.

Staal, een bijzondere vriendschap

Naar recensie
Staal

Piombino is een kustplaats in Toscane waar een groot deel van de bevolking werkt in de staalfabrieken van Lucchini. Voor de arbeiders zijn naargeestige flats neergezet, al is bij de bouw is wel rekening gehouden met de arbeiders. De flats hebben uitzicht op zee en het eiland Elba dat vier kilometer verderop voor de kust ligt. Elba is een beetje het paradijs dat zo dichtbij, buiten bereik ligt voor de inwoners van Piombino.
De jongeren feesten er een aantal jaar op los voordat ze onvermijdelijk het leven gaan leiden van hun ouders. Vroeg zwanger, weinig vooruitzichten en snel uitgeblust in de traditionele man-vrouw verdeling. De man werkt, de vrouw zwoegt.

In deze omgeving speelt het verhaal van debutante Silvia Avallone zich af dat ondanks de smerigheid en uitzichtloosheid van de omgeving liefdevol en poëtisch wordt beschreven. Het boek begint met het gegluur van Enrico, de vader van Anna, terwijl die zich op het strand vermaakt met de jongens. De 13-jarige Anna en Fransesca  zijn van jongsaf aan bevriend en zijn in korte tijd veranderd van meisjes met een onhandig lichaam in jonge vrouwen die spelen met hun aantrekkingskracht en ontluikende seksualiteit. Het ijzersterke begin zet de toon van het boek dat een prachtig beeld schetst van jonge levens die met een rotgang dreigen te smoren in een toekomst zonder vooruitzichten.

Het verhaal vertelt van de vriendschap tussen de mooie Anna en bloedmooie Francesca die abrupt tot een eind komt als Anna verliefd wordt op de tien jaar oudere vriend van haar broer. Anna heeft niet in de gaten dat de ongenaakbare Francesca meer voor haar voelt dan vriendschap. Avallone beschrijft met precisie de gedachten van beide meiden en hierin ligt de grote kracht van het boek, naast de beschrijving van het leven in dit industriestadje.

Het is wat jammer dat verderop in het boek de focus op allerlei bijpersonages komt te liggen maar uiteindelijk keren we terug naar Anna en Fransesca die elkaar weer vinden in een woordeloze vertrouwen. Mooi boek over een vreselijke stad, dweilen van vaders en een bijzondere vriendschap.

Ik ben de sterkste

Frascella

Op de voorkant van Ik ben de sterkste staat een citaat uit La Repubblica: “De nieuwe Niccolò Ammaniti is geboren”. In de eerste plaats is het toch wel het vermelden waard dat Ammaniti afgeschreven noch dood is. Op de tweede plaats heeft La Repubblica gelijk, zeker als je het boek vergelijkt met Zo God het wil.

Christian Frascella heeft een rauw en wervelend boek geschreven vanuit het perspectief van de 17-jarige hoofdpersoon. De jongen woont met zijn alcoholische vader en zus in een kleine plaats ergens in Italië en schept er een genoegen in om onaangepast door het leven te gaan. Hij zoekt voortdurend de confrontatie en krijgt daardoor regelmatig op zijn lazer, maar gaat door omdat hij de sterkste is. Vol lef, bravoure en met een grote bek verandert er pas iets in hem na een dramatische gebeurtenis.

Frascella weet de etterbak geweldig neer te zetten en je krijgt een zwak voor deze eenling, dankzij zijn humorvolle observaties en zijn niet aflatende energie. Met zijn gedrag lijkt hij slechts zijn dromen te beschermen die vooral over de twee jaar oudere Chiara gaan. 

Met het boek heeft Frascella o.a. de John Fante Prize 2009 binnengesleept. Prachtig boek voor iedereen die wel ’s 17 is geweest, het nog steeds is of nog moet worden.

Nog even iets merkwaardigs. De Nederlandse uitgave heeft een stoere jongen van een jaar of tien, twaalf op de voorkant. Dan past de de jongen met het blauwe oog en bloedneus op de Italiaanse uitgave beter bij het beeld dat je krijgt van de hoofdpersonage. Maar dat neem ik Uitgeverij Moon verder niet kwalijk, per slot van rekening brengen zij het ene mooie Young Adult-boek na het andere uit.

Katholiek in Italië

Naar recensie
Barrico

In Emmaüs blikt de hoofdpersoon terug op zijn jeugdjaren. Vier vrienden zijn met elkaar verbonden door het katholieke geloof dat hun leven volledig beheerst. Het katholieke geloof is als vanzelfsprekend aanwezig in hun leven zonder dat het wordt beproefd of vragen oproept. Ze komen niet in de kroeg, maar des te meer in de kerk. Ze doen goed, vervangen de plaszakken van oude mannen in een verzorgingstehuis.

De hoofdpersoon vertelt hoe de vriendschap van de vier en hun geloof desintegreerd door de losbandige Andre, een jonge vrouw die in eerste instantie op afstand blijft maar dan hun leven indendert met enorme gevolgen. De verteller wordt niet sympathiek en het is mede door zijn sterke morele overtuigingen moeilijk om in hem je te verplaatsen, maar daar heeft deze korte roman niet onder te lijden. Baricco schrijft in een poëtische  stijl vol filosofische zinnen en vrijmoedige sex, over de neergang van de drie vrienden om verrassend te eindigen met de hoofdpersoon en Andre op een bank voor de kerk. Een mooi en tegelijk moeilijk boek dat nog wel even nazindert.

Het debuut dat Italië veroverde

Naar recensie
Allesandro D'Avenia

Het debuut dat Italië veroverde staat er op de achterflap van Wit als melk rood als bloed. Alessandro D’Avenia debuteerde hiermee op 33-jarige leeftijd en het is gemakkelijk te begrijpen dat de Italianen voor dit boek zijn gevallen.

D’Avenia is docent en daarom lijkt het niet vreemd dat de nieuwe leraar geschiedenis en filosofie zo’n belangrijke rol krijgt in het leven van hoofdpersoon Leo. De leraar, die van Leo de bijnaam De Dromer krijgt, vertelt zijn leerlingen met passie te leven en te dromen en deze dromen te volgen. De Dromer zorgt ervoor dat de puberale desinteresse van Leo omslaat in een zoektocht naar liefde. Leo raakt verliefd op Beatrice, een roodharige schoonheid met een witte huid die onbereikbaar lijkt voor hem. Pas als Beatrice ziek wordt durft Leo zijn droom te volgen en zoekt hij haar op. Naast Beatrice speelt Sylvia een belangrijke rol in Leo’s leven. Leo ziet haar als vriendin en is stekeblind voor Sylvia’s gevoelens.

Voor de lezer is snel duidelijk hoe het verhaal zal verlopen, daar zitten weinig verrassingen in. Wat het boek zo bijzonder maakt is de manier waarop de schrijver in de huid van de 16-jarige Leo kruipt en laat zien hoe prachtig en afschuwelijk die adolescente jaren zijn.

Alessandro D'Avenia

De Dromer is zo’n leraar die je de rest van je leven bij blijft. Als je naar de foto van D’Avenia kijkt, kun je je gemakkelijk voorstellen dat hijzelf ook zo’n leraar is. Een knappe kerel met grote blonde krullen, die zal het op elke middelbare school goed doen. Daarom hieronder een filmpje van de man terwijl hij een stuk voorleest uit zijn eigen boek. Ik versta geen Italiaans maar het is mooi om te zien hoe de leerlingen naar D’Avenia luisteren, afgezien van een slungel die wat in de schoolbank hangt. Die slungel doet wel wat aan Leo denken.

Opmerkelijke boeken 2010: Silvio bespreekt Ammaniti

Altijd verrassend wie van de wereldleiders een boek leest. Vanuit Italië een bijdrage van de man met meer levens dan een kat.

Voor meer Ammaniti op het SuderBlog.

Genieten van Ammaniti

Vorig jaar kwam ik keer op keer het boek Ik haal je op, ik neem je mee van Niccolò Ammaniti tegen. Het werd regelmatig aangevraagd in de bibliotheek, ik zag het steeds terug op de opruimkarren en ik hoorde mensen erover praten, die Italiaanse auteur zou erg goed zijn!

De kaft van het boek sprak me in eerste instantie niet echt aan maar nu het zo populair bleek werd ik toch wel nieuwsgierig. Ik kocht het boek en was al na een paar bladzijden verkocht. Wat kan die man boeiend schrijven!

Een paar weken later schreef Robert over Ammaniti in het kader van de Tip van de Maand. Je kon in die maand het nieuwste boek Laat het feest beginnen winnen met de prijsvraag. Die moest ik natuurlijk ook lezen en nu wist ik het zeker, Ammaniti was mijn nieuwe favoriet!

Ik las alles wat er van hem verschenen was in een zucht uit en genoot van de één nog meer dan van de ander. Meeslepend, ontroerend, verrassend en met onverwachte ontknopingen, echt ontzettend knap. Vooral Ik ben niet bang en Zo god het wil zijn prachtige boeken waar ik nog steeds van onder de indruk ben.

Dinsdag was ik in de bibliotheek van Joure en daar zag ik ineens de nieuwste Ammaniti, Jij en ik,  staan. Die moest mee! Het is dat ik nog in een ander boek bezig was, anders was ik er ter plekke in begonnen…

Gisteravond was het zover, ik installeerde me met een mok thee en Jij en ik op de bank en werd vanaf pagina één meegesleept in dit prachtige verhaal. Drie kwartier later zat ik verdwaasd naar de laatste pagina te staren, het is Ammaniti weer gelukt. Weer werd ik zo in het verhaal opgezogen dat je alles en iedereen om je heen vergeet en alleen maar wilt blijven lezen en weer heeft hij me verbaasd met een onverwacht einde.
Wát een goede auteur!

Literair meesterwerk met tegenwind

Mooie koppen

Vanaf de achterkant van het boek Breng alles terug naar huis kijkt schrijver Nicola Lagioia ietwat weerbarstig in de verte. Een mooie schrijverskop. Zijn boek werd in Italië als literair meesterwerk ontvangen en gevoelig als ik ben voor mooie voorkanten kocht ik het boek om me onder te dompelen in een leeservaring als met de boeken van Sandro Veronesi en Niccolò Ammaniti.

De verteller gaat na twintig jaar terug naar Bari op zoek naar een verleden waar hij nooit van los gekomen is. In de jaren tachtig sluit hij vriendschap met Vincenzo en Giuseppe (ik heb ooit nog een kat gehad met deze naam, maar dat terzijde). Alledrie zetten zich af tegen hun rijke vaders zoals dat in de jaren tachtig nog gebeurde. Ze glijden langzaam af in een hedonistische levensstijl die pas stopt op het moment dat de muur valt en criminele Oost-Europeanen het drugsparadijs Bari overnemen met veel geweld.

Dat is kort het verhaal van dit boek dat ik met veel plezier las en waarvan ik zo nu en dan ontzettend kriegelig werd. Dat lag vooral aan de fragmenten waarin het lijkt alsof de schrijver die met veel tegenwind heeft neergepend. Beeldspraak die je een tweede keer moet lezen om het te begrijpen. Een voorbeeld:

…hij verwachtte dat ik het werk voltooide door het broze zeil open te scheuren van de filmzaal waarin die waarheid verscholen zat.

Of deze:

En op je vijftiende – dat had ik inmiddels wel begrepen – ben je al oud genoeg om een hart te hebben dat is gerepareerd met de bypasses van lafheid en kruiperigheid, of met die van een moed die aan je eigen beperkingen is ontrukt.

Op mijn vijftiende was ik een stuk dommer denk ik dan.

Tip vd Mnd – Niccolò Ammaniti

Tip vd Mnd maart

Niccolò Ammaniti is een van de populairste schrijvers in Italië en wordt daar gerekend tot de jonge kannibalen, schrijvers die hun inspiratie vinden in films als Pulp fiction, maar ook op televisie en op internet.

In Nederland is zijn boek Ik haal je op, ik neem je mee langzaam uitgegroeid tot een bestseller die zelfs bij de sigarenboer te koop is. Dat kan komen door de de aanbevelingen van Herman Koch en Kluun op de voorkant van het boek, maar met alleen een aanbeveling word je nog niet gelezen. Het is meer de aanstekelijke mix van fantasie, donkere verhaallijnen die elkaar kruisen, een rauwe stijl, de soms hilarische beschrijvingen, de gedenkwaardige personages, de onvermijdelijke rampzalige gebeurtenissen en mooie Italiaanse vrouwen.

In een interview bekende de schrijver aartslui te zijn en nog nooit een dag in zijn leven gewerkt te hebben. Merkwaardig als je zijn boeken leest, omdat de energie van de bladzijden spat.In zijn werk spelen jongens een opmerkelijke rol. In Zo God het wil is Christiano de spil van het verhaal. Hij is opgevoed door zijn alcoholische en gewelddadige vader en waar dit gegeven vaak grond is voor een dramatisch verhaal,  is het hier bijna ontroerend te lezen hoeveel die twee van elkaar houden.

In dit boek en in Ik haal je op, ik neem je mee, het boek waarmee Ammaniti doorbrak, is de onvoorwaardelijke trouw tussen vader en zoon de enige manier om de vreselijke gebeurtenissen te lijf te gaan. In Italië vallen sommige critici over zijn gebrek aan inhoud en niet-literair taalgebruik, kritiek die als sneeuw voor de zon verdwijnt als je eenmaal bent begonnen in een boek van hem. Hij sleept je mee in een wereld die bruist, een wereld vol personages die met een paar penseelstreken tot leven komen. In een ander interview zegt hij dat als hij schrijft het verhaal als een film in zijn hoofd speelt.  Zijn stijl is zeer visueel, bijna filmisch. Niet voor niets zijn een aantal van zijn romans en korte verhalen al verfilmd. In hele korte zinnen zet hij heel snel een scène neer. Uit Ik ben niet bang komt de volgende passage:

“Onder in dat hol lag een jongen. Hij lag op zijn zij, met zijn hoofd tussen zijn benen. Hij bewoog niet. Hij was dood. Ik bleef maar kijken, ik weet niet hoe lang. Er stond ook een emmer. En een pannetje. Misschien sliep hij. Ik pakte een steentje en gooide het naar hem. Het kwam op zijn bovenbeen terecht. Hij bewoog niet. Hij was dood. Morsdood.”

Zijn nieuwste roman is net uit onder de titel Laat het feest beginnen! Een satire op het hedendaagse Italië, een verhaal over macht, status, vriendschap en bedrog. Als je leest wat Berlusconi elke keer verzint om onder rechtsvervolging uit te komen kun je je afvragen of je daar in een satire nog overheen kunt.

Uit de Volkskrant van 4 februari:
“Nadat het Italiaanse parlement zich met grote meerderheid heeft uitgesproken voor een nieuw wetje, de legittimo impedimento (legitiem verzuim), hoeft de premier de komende achttien maanden niet voor de rechters te verschijnen als hij daarvoor een goede reden kan aanvoeren.”

In de kritieken op zijn laatste roman wordt Ammaniti verweten zijn hand te overspelen met een grotesk verhaal. Misschien is dat wel nodig in een land als Italië om nog iets duidelijk te maken.

Bij de Tip vd Mnd hoort de prijsvraag in onze digitale nieuwsbrief. I.p.v. een boekenbon kunt u dit keer een gesigneerd exemplaar winnen van Laat het feest beginnen.