Categorie archief: Literatuur

De kindertrein

“Ik woon elders maar dit is mijn stad,” antwoord ik, en ik verbaas me hoe makkelijk de waarheid is. Dit zegt Amerigo aan het einde van het boek maar er gaat heel wat aan vooraf.

De Kindertrein is een ontroerend verhaal over hechting en onthechting. We schrijven Italië 1946 en de 8-jarige Amerigo telt schoenen. Een gave schoen: een punt. Nieuwe schoenen: een bonuspunt. Een schoen met een gat: een punt aftrek en geen schoenen: nul punten. Hij heeft nooit schoenen van zichzelf gehad.

Hij raapt lompen, moet naar buiten als Capa ‘e fierro komt en zich met zijn moeder in de kamer opsluit. Een vader heeft hij niet. Volgens zijn moeder is dat een geweldige man die naar Amerika is vertrokken om fortuin te maken. En dan komen de treinen! Mama Antonietta gaat met Amerigo naar de communisten om hem in te schrijven voor de treinen.

De communistische partij organiseert iets dat geschiedenis zal schrijven. Communiste Maddalena belooft Amerigo dat hij plezier zal hebben en dat families uit Noord- en Midden-Italië hem zullen behandelen als hun eigen kind. Ze krijgen eten, schoenen, kleding en verzorging. Het is niet te bevatten voor Amerigo en de praatjes die er in zijn steeg gaan zeggen hele andere dingen. Dat ze (de kinderen) verkocht gaan worden aan Amerika of naar Rusland om in ovens gestopt te worden. Of dat alleen slechte kinderen met de trein gaan en dat moeders de goede bij zich houden.

Aangekomen in het noorden krijgt hij het mooiste kado van zijn leven, een viool. Dit hartverscheurende boek van Viola Ardone heeft mijn hart gestolen. Wie weet straks ook dat van jou. Reserveren kan meteen vanaf hier …

Een rijk boek

Frank Nellen is fiscalist, niet direct een beroep dat je associeert met een schrijver. Een vooroordeel blijkt.
Het land van dadels en prinsen is het debuut van Nellen, dat zich afspeelt in Parijs, voor een groot deel op de daken van deze stad.

nellen 2019. Het verhaal begint met een aanslag op het hoofd terrorismebestrijding in Parijs. Tulard wordt als gerechtspsychiater naar het politiebureau geroepen om de dader te onderzoeken. In hem herkent hij Youssef een vriend van zijn overleden zoon Simon.

2005. Na de dood van zijn moeder, tien jaar daarvoor, wordt Simon door zijn  vader verwaarloosd. Omdat hij het niet meer uithoudt in het appartement van zijn vader, besluit hij zijn zomervakantie door te brengen bij een oom. Daar wordt hij gered uit een benarde situatie door Youssef, een even oude jongen van Algerijnse afkomst. Youssef leeft op de daken van Parijs waar hij alleen van afdaalt als hij moet eten of niet van het ene op het andere dak kan komen. Youssef leert Simon de daken te beheersen. Een vriendschap zonder veel woorden ontstaat tussen de twee. De tijd die we doorbrengen op de daken prikkelt je als lezer en geeft reliëf aan de band die ontstaat.

Door het openingshoofdstuk ligt er een onderliggende spanning in het verhaal dat door Simon wordt versterkt als hij vertelt dat hij Youssef twee keer heeft verraden.

Tulard verliest zijn werkplezier na de dood van Simon. Al die patiënten met hun kleinzerige psychische klachten wil hij niet meer zien of horen.  Zijn visie op het nut van de psychiatrie veranderd.  Hij stort zich op het schrijven van een boek over de immigratiekloof. Gebaseerd op statistieken probeert hij aan te tonen dat de Arabier een andere aard heeft dan de westerling. Die immigratiekloof is een gevaar voor de Franse samenleving volgens Tulard waarmee hij zich als xenofoob manifesteert.

Daarin ligt ook de spanning van het boek. Hoe gaat de confrontatie verlopen tussen Tulard en Youssef? Een confrontatie die pas in het laatste hoofdstuk wordt beschreven.

Het land van dadels en prinsen is een mooi geschreven en tegelijk ongemakkelijk verhaal. Door het wisselende perspectief tussen vader en zoon krijgen de gebeurtenissen steeds meer gestalte. Het rijke verhaal raakt een aantal thema’s. Psychiatrie, vriendschap, verraad en vooral immigratie en discriminatie. Dat geeft veel ruimte om over na te denken (of te praten in een leesgroep).
Het was dit jaar genomineerd voor het Beste Boek voor Jongeren.

reserveer

 

Het boek is ook te leen als e-book.

Vanessa is 15. Jacob is 42.

Kom en laat je aanbidden, laat je strelen, mijn duistere Vanessa.

Uit: Bleek vuur vanVladimir Nabokov.

Op 15 jarige leeftijd krijgt Vanessa Wye een liefdesrelatie met haar 42 jarige docent Engels.
…of…
Op 42 jarige leeftijd manipuleert Jacob Strane zijn 15 jarige leerling in een seksuele relatie.

Die ambivalentie is waar dit ongemakkelijke, maar overweldigend goed geschreven boek over gaat.

vanessaVanessa verhuist in 2000 naar een kostschool in Maine waar ze langzaam wordt ingepalmd door Strane, docent Engelse literatuur. Zeventien jaar later heeft Vanessa een baantje als receptioniste in een hotel en is Strane nog steeds aanwezig in haar leven. Ze lijkt opgebrand, drinkt veel en slikt pillen.

Haar verhaal wordt heen en weer springend in de tijd verteld. De titel Mijn duistere Vanessa komt uit een gedicht van Nabakov. Met literatuur verleidt Strane Vanessa. Hij geeft haar Nabokov’s Lolita te lezen, zijn manier om haar te laten weten dat hun liefde bijzonder is. Het ongemak tijdens het lezen ligt erin dat Vanessa de relatie met Strane ziet als een liefdesrelatie. Een verboden liefde, maar wel een grote liefde, niet te begrijpen voor anderen. Een relatie die ze zelf ook gewild heeft, althans die overtuiging lijkt ze nodig te hebben om niet onderuit te gaan. Maar is dat vol te houden als ze in 2017 geconfronteerd wordt met verhalen van andere vrouwen die vertellen over hun ervaringen met Strane?

Kate Elizabeth Russell heeft jarenlang aan dit boek gewerkt. Het lijkt gebaseerd op haar eigen leven, maar daar geeft ze geen uitsluitsel over. Wel heeft ze het verhaal aangepast tijdens de MeToo discussie. Het boek heb ik al dagen uit, maar het blijft spoken in mijn hoofd. Wat een goed geschreven verhaal.

reserveer

 

Vader en zoon Boogers

In Alleen met de goden beschrijft Boogers de coming of age van Aaron Bachman. Een overdonderend verhaal dat grotendeels zijn eigen verhaal is. Dat blijkt uit De zonen van Bruce Lee.

bruceBruce Lee, geboren in San Francisco en opgegroeid in Hong Kong, speelt een hele belangrijke rol in Alex Boogers leven. Hij is de vader die de jonge Alex niet had. De man die richting gaf aan zijn leven.
Lee is net zo belangrijk voor de vechtkunst als Cruyff is voor de voetbalsport. Hij verbond de verschillende disciplines en veranderde de aard van de kunst van zelfverdediging naar de kunst van de aanval. Zijn filosofie en ideeën over de vechtkunst hebben deze voorgoed veranderd. Daarbij was Lee in het gesegregeerde Amerika van de jaren 50 en 60 uniek door geen onderscheid te maken in kleur, afkomst of wat dan ook. Het gaat om je instelling die je meeneemt naar de dojo.

Boogers wilde een sportbiografie over Lee schrijven, maar wilde tegelijk een brief schrijven aan zijn 17 jarige zoon. Daarnaast is het een coming of age van Boogers zelf en een reisboek. Vader en zoon reizen naar Hong Kong en de Verenigde Staten op zoek naar sporen van Bruce Lee.

Het verhaal van Bruce Lee, die in 1973 op 32 jarige leeftijd overleed in het bed van zijn minnares, is op zichzelf erg boeiend. Van straatvechter tot vechtsporter tot absolute wereldster die nog steeds miljoenen fans heeft. Gecombineerd met het verhaal van Boogers, waarin hij zich richt tot zijn zoon, maken het een uniek verteld verhaal. Hij vertelt over zijn twijfels of hij een goede vader zal zijn, omdat hij zelf geen voorbeeld had. Over de parallellen tussen beide levens, maar vooral hoe Lee hem geholpen heeft zijn eigen pad te vinden. Ondanks wat herhalingen in het verhaal niet te missen voor sport- en filmliefhebbers. En natuurlijk Boogers-fans. Als Alex Boogers je (vader-)hart op de eerste pagina’s niet weet te beroeren, raad ik een bezoekje aan de cardioloog aan.

reserveer

Ook te leen als e-book.

Schaduwleven en een pandemie

De keuzes die je maakt in het leven. Station Elf en Het glazen hotel van Emily St. John Mandel lagen voor me klaar bij mijn plaatselijke boekhandel. Ik begon met Het glazen hotel. Toen zag ik het heerlijke interview dat Hans Bouman met de schrijfster had. Daarna was Station Elf aan de beurt. Verkeerde volgorde, maar daarover straks meer.

Lezen is in wezen een eenzaam gebeuren. Maar als je een schrijfster als St. John Mandel tegenkomt weet je je omringt door prachtige personages en hun verhalen, gedreven door de keuzes die ze maken of worden opgedrongen door de omstandigheden. Zo heb ik dagenlang verkeert in het gezelschap van de schrijfster.

stationelfStation Elf, gepubliceerd in 2014, begint met een dood in het harnas. De beroemde acteur Arthur Leander sterft op het toneel terwijl hij Koning Lear speelt. Een toeschouwer probeert Leander vergeefs te reanimeren, waarna deze Jeevan zich ontfermt over Kirstin, één van de kinderen in de toneelproductie. Drie weken later is vrijwel de hele wereldbevolking uitgeroeid door de Georgische griep.

Kirstin maakt twintig jaar na de ramp deel uit van het Reizende Symfonieorkest. Ze trekken van dorp naar dorp, waar ze Shakespeare en Beethoven ten gehore brengen. Een onzekere, nieuwe wereld zonder elektriciteit en stromend water.

Springend door de tijd weeft de schrijfster de verhalen van  overlevenden met verhalen van personages van voor de pandemie. Zo speelt een comic een rol getekend en geschreven door Miranda, de eerste vrouw van Arthur Leander. Deze comic creëert een parallelle wereld met de vertelling in het boek. Clark, een jeugdvriend van Arthur* vinden we terug op een vliegveld waar een groep mensen een gemeenschap zijn begonnen. De zoon van Arthur, zeven jaar ten tijde van de ramp, komt later terug in een verrassende rol.

* Fun fact; de schrijfster won met dit boek de Arthur Clarke Award voor SF.

Station Elf is een dystopisch verhaal, een genre dat mateloos populair is in de Young Adult. Het boek kreeg het predicaat science fiction mee, maar laat je daardoor niet afschrikken. Het verhaal is zo rijk en vol ideeën, of in de woorden van The Times:

Prachtig, onverwacht, schitterend geschreven. Probeer dit boek maar eens weg te leggen.

glazenhotelZes jaar later verscheen Het glazen hotel. Of het de vertalers zijn, of het gegroeide schrijverschap van St. John Mandel durf ik niet te zeggen, maar wat is dit prachtig geschreven.

Waar je in Station Elf heen en weer springt in tijd en tussen personages, glijd je in dit boek als vanzelf heen en weer met de personages en gebeurtenissen door de tijd. Het begint met de val van een vrouw van een schip op volle zee. Je springt van een eiland voor de kust van Vancouver naar Manhattan. Een doodsbedreiging op het raam van een hotel. Een ponzifraude. Eenzaamheid en de leegte van het bestaan. Voor de kust geparkeerde schepen vanwege de crisis uit 2008. Geesten uit een schaduwleven. Zo lopen er allerlei lijnen en thema’s kriskras door het verhaal en schakelt ze net zo gemakkelijk tussen een geestverhaal, SF, maatschappijkritiek en een psychologische roman. Te complex om na te vertellen, maar alles wordt aan elkaar geknoopt.

Grote verrassing is de terugkeer van twee personages uit Station Elf, tenminste als je boeken in volgorde van verschijning leest. Leon en Miranda zijn wederom beide werkzaam in de scheepvaart.

Omdat ik eerst Het glazen hotel las raakte het idee van parallelle universums waar de schrijfster mee speelt mij zo dat het me op een vreemde manier ontroerde vanwege hun lot in Station Elf. Dat er een versie van je is die een ander leven en lot heeft dan de versie van jezelf in dit leven (dat ik ergens anders wel leraar ben geworden en niet drie keer uitgeloot). Het idee van parallelle universums, een schaduwleven, wordt vaker gebruikt in SF. Door een keuze in je leven ga je een bepaalde kant op, maar bestaat de alternatieve keuze in een ander leven, in een ander universum?

In het interview hieronder vertelt de schrijfster dat ze geen lineaire verhalen kan schrijven. Hoe ze alinea’s en hoofdstukken schrijft die na de eerste versie een plek krijgen in het verhaal. De verteltrant waarin je heen en weer springt in tijd en van personage op personage, zie je meer tegenwoordig. Maar er is niemand die dit zo prachtig beheerst als Emily St. John Mandel.

Dat ik eerst Het glazen hotel heb gelezen, daarna het interview bekeken en Station Elf als laatste, past wel mooi bij de caleidoscopische verteltrant van haar boeken en zo is dit blog ook rond.

Het glazen hotel zit op dit moment nog niet in de collectie van de bibliotheek. Station Elf wel, bovendien kun je het downloaden als e-book.

Een bloedmooi boek

Anderhalve week geleden liep ik mijn plaatselijke boekhandel binnen. Net op tijd voordat de deuren dicht gingen vanwege het coronavirus.

Ik moest namelijk Daar waar de rivierkreeften zingen hebben. Enkel en alleen gebaseerd op de aanbevelingen op de voorkant van het boek. Daar was mijn oog op gevallen toen ik uit verveling wat over het internet surfde.

Gruwelijk mooi. NYT Book Review
Adembenemend. The Times

owensBiologe Delia Owens debuteerde op haar 70e met dit boek, een tegelijk verbijsterend en hoopvol gegeven. Verbijsterend omdat ze op deze leeftijd een fantastisch, poëtisch verhaal heeft geschreven.
Hoopvol omdat ze op deze leeftijd een fantastisch, poëtisch verhaal heeft geschreven (voor al die aspirant schrijvers die er maar niet aan toe komen omdat ene boek te schrijven en het eerst maar bij wat blogjes houden).

1969. Het lijk van Chase Andrews wordt gevonden onder een uitkijktoren in het moeras van Barkley Cove in North Carolina.

1952. De zesjarige Kya ziet haar moeder vertrekken uit het huisje waar ze woont met haar ouders en broer Jodie. Het huis staat aan de rand van het uitgestrekte moerasgebied.

Wat volgt is een onwaarschijnlijk mooi geschreven verhaal over de tussenliggende jaren. De vertaalster Mariëtte van Gelder verdient een dikke pluim. De adembenemende en poëtische schrijfstijl blijft overeind in de vertaling.

Te veel vertellen over de inhoud zou een kleine zonde zijn, maar elke lezer zal verknocht raken aan het moerasmeisje Kya. Ze leeft in en met de natuur en probeert zoveel mogelijk andere mensen te mijden. Omdat mensen je teleurstellen of in de steek laten. In tegenstelling tot de natuur, die veranderlijk is maar altijd aanwezig.

Prachtig is hoe Owens haar biologische kennis verweeft in het verhaal. In de beschrijvingen van het moerasleven, in de rol van vrouwen en mannen bij dier en mens, in de observaties van Kya. Het bijna thrillerachtige einde zorgt er voor dat je je hart vasthoudt. Een parel van een boek.

Gruwelijk mooi. Adembenemend.

Te leen als e-book

De stad uit

mijnboek384Door Els van Wier

Als coördinator van vijf vestigingen in de gemeente Súdwest-Fryslân ben ik regelmatig onderweg van de ene bibliotheek naar de andere. Als ik bijvoorbeeld van Makkum naar Workum rijd, kom ik erlangs: het dorp waar ‘De stad uit’ van Petra Possel speelt. Een idyllisch dorpje aan de IJsselmeerdijk. Nergens in het boek wordt de plaatsnaam genoemd, maar voor wie een beetje bekend is in de streek is het niet moeilijk om te raden dat we het over Gaast hebben.

posselGebutst en gehavend, want net weduwe geworden, strijkt ze neer in het dorp. Op zoek naar rust, want “rust en stad is een moeizaam huwelijk”. Ze is helemaal klaar met het Amsterdamse stadsleven, met z’n linksdraaiende yoghurt met chiazaden, macchiato met wortelcake en sap met gemberknol. In Gaast eet ze vers uit de lucht geschoten gans, zit samen met de buren aan de stamppot en drinkt ze filterkoffie. Haar eerste dorpsfeest is een mijlpaal; dat er onverstaanbaar Fries wordt gesproken is een bijkomstigheid.

Ze komen allemaal voorbij, de bekende Friezen hier uit de buurt: Reid van de vuurtoren die de strontrace bedacht, Doede Bleeker de zingende visboer uit Stavoren, Geert Mak die óók het Friese dorpsleven beschreef, Tedy de groenteboer uit Workum die bijna dag en nacht werkt en Theunis Piersma, professor trekvogelecologie. Fierljeppen in it Heidenskip, een bezoek aan het huis van Reve in Greonterp… ik kan wel blijven opsommen: het is een feest van herkenning.

Misschien heeft het er wel iets mee te maken dat ik zelf, nu al meer dan 30 jaar geleden, de (Rand)stad verliet om in Friesland te gaan wonen. Ik kan me goed voorstellen wat de ondertitel zegt: “Mijn hart verpand aan het platteland”.

reserveer

Boek van het jaar

Het is nog maar augustus en toch heb ik net het boek van het jaar gelezen. Magda is overal is het debuut van Christian Jongeneel. Volgens zijn eigen website is Jongeneel wetenschapsjournalist, techniekfilosoof, auteur, cultureel ondernemer, columnist, organisator, reiziger en Rotterdammer. Van de andere kwalificaties weet ik niks, maar als auteur heeft hij me urenlang in zijn greep gehad.

magda“Drie uur na haar dood was oma weer klaarwakker.”

Daarmee begint het eerste deel van dit boek, Magda. Oma komt terug uit de dood omdat het vanwege de slachtoffers van de aanslag op de Twin Towers te druk was in het hiernamaals. Met zo’n begin weet je dat je een bijzonder verhaal wacht.

De familie rond het sterfbed heeft Friese, Surinaamse, Chinese en Marokkaanse invloeden. Magda Singh is de tweelingzus van de verteller Dede. Zij is fotomodel met een uitstraling waar de hele wereld voor valt. Overal waar ze verschijnt roept ze het beste in de mens op. Dede beschermt haar tegen al te opdringerige fans.

En net als je je afvraagt waar het naar toe gaat eindigt het eerste deel en begint met Femke het verhaal over de geschiedenis van deze familie. Op 11 september 1901, precies honderd jaar eerder, staat Sytse Jelgersma op een Rotterdamse kade bij het kantoor van de Holland Amerika Lijn. Zijn droom om een nieuw leven te beginnen in Amerika heeft hem naar deze stad gebracht.
Dit verhaal wordt prachtig verteld in een veel langzamer tempo. Femke, de oma uit het eerste deel, is de dochter van Sytse en de Chinees-Javaanse Li. Een verhaal dat antwoorden geeft op de vragen die je hebt door het eerste deel, maar er tegelijk voor zorgt dat je nieuwe vragen hebt.

Twee in stijl en tempo totaal verschillende verhalen, Jongeneel past alles op verbluffende wijze aan elkaar in het laatste deel Burcu. De verbeelding is in Magda is overal aan de macht en snijdt tegelijk actuele thema’s aan als afkomst, religie en extremisme. Met een onbetrouwbare verteller, gekruid met Bret Easton Ellis, Tandem van Jacob Vis, Citizen Kane en magisch realisme heeft Jongeneel een fantastisch verhaal geschreven.

reserveer

Gestrand in Barcelona

Ik wilde je iets over mezelf vertellen, totdat ik besefte dat dat niet kan zonder over mijn broer te vertellen, over Thomas, en dat is iets wat me, ook nu nog, eigenlijk hoe langer hoe meer moeite kost.

Met deze zin begint de 28-jarige Mathis zijn verhaal. Hij is letterlijk en figuurlijk gestrand in een appartement in Barcelona. Mathis is zes minuten eerder geboren dan Thomas. Zijn broer heeft door zuurstoftekort een fysieke beperking waardoor hij gekluisterd is aan een rolstoel.

barnhoornMathis en Thomas hebben een prachtige band in hun jeugd. Ze slapen in hetzelfde bed, vertellen elkaar verhalen en de fysieke beperking van Thomas speelt niet een grote rol. Dat verandert als ze wat ouder worden. Bij Mathis wordt het schuldgevoel over zijn broer groter. Hij lag in de baarmoeder achter Thomas, maar is op het moment suprême voor zijn broer gekropen. Het schuldgevoel duwt hij weg door minder contact met hem te hebben. Een wild studentenleven, een carrière als fotograaf die al zijn tijd opslokt, uiteindelijk haalt de tijd hem in en vindt hij zichzelf terug in dat groezelige appartement in Barcelona.

De Tweelingparadox wordt in het boek beschreven als iets dat met tijdreizen van doen heeft, maar als lezer ligt het vooral in de karakters van de broers. Thomas met al zijn beperkingen zit vol levensvreugde, zelfspot en de drang om het mensen naar de zin te maken. Mathis met zijn knappe uiterlijk houdt mensen op een afstand, is een nurkse en gesloten man. Eigenlijk is hij zo nu en dan een enorme eikel, van hardhout.

Nowelle Barnhoorn heeft deze roman doorweven met autobiografische elementen. Haar stijl is een ontdekking, licht, wars van sentiment en ondanks de eenvoud meeslepend. Mij had Barnhoorn bij de lurven met dit ontroerende boek en dan heb ik het nog niet eens over het verhaal van de moeder van die twee gehad.

reserveer dit boek

Dubbelbloed

Johan Fretz is schrijver en theatermaker. Ik heb hem een keer zien optreden met Marcel Harteveld. Een geweldig leuke avond, maar het liet me achter met het gevoel dat er in dat beweeglijke lichaam en die expressieve kop nog heel veel zit wat verteld moest worden. Met Onder de paramariboom neemt hij je mee naar Suriname, het geboorteland van zijn moeder. Net zoals hij zichzelf ontdekt op zijn reis, zo hoor je als lezer wat er nog meer verteld moest worden.

fretz220Johannes is uitgenodigd om een lezing te geven in Paramaribo. Suriname is het geboorteland van zijn moeder. Zij had in haar jeugd de droom om kunstenaar te worden. Als negende kind in het gezin werd haar dat niet gegund. Ze werd naar Nederland gestuurd op 19-jarige leeftijd. Daar ontmoette ze de man die de vader zou worden van hun enige kind, Johannes.

Hij is totaal niet bezig met zijn huidskleur en afkomst, integendeel. De wens van zijn moeder om met haar naar Suriname te gaan negeert hij al jaren. Als hij haar verteld van zijn reis en haar uitnodigt om mee te gaan, explodeert ze van vreugde. Ze gaat een paar dagen later dan Johannes naar Suriname omdat ze wil dat hij het land zelf ontdekt.

De reis duurt slechts acht dagen, maar wordt een life changing experience. Er is heel veel te vertellen over dit boek, maar lees vooral zelf hoe Fretz met humor zichzelf en zijn ouders niet spaart, om na acht dagen als een ander man op het vliegtuig te stappen.

Dubbelbloed is de aanduiding voor iemand van gemengde afkomst. De term halfbloed is bedacht door de koloniale overheersers, houdt zijn moeder hem voor. Behalve Surinaams stroomt er ook nog Duits bloed door Johannes zijn aderen. De opmerkingen van zijn moeder over het Duitse gehalte van zijn vader zijn hilarisch. Fretz heeft een prachtig boek geschreven over zijn tumultueuze jeugd en de bewustwording over zijn afkomst. Warm aanbevolen.

Johan Fretz heeft met dit boek de Boekhandelsprijs 2019 gewonnen.

reserveer dit boek