Categorie archief: Literatuur

Boogers, beste schrijver van Nederland II

sproeten

Door Alleen met de goden was ik een aantal dagen van slag. Zelden zo’n urgent en rauw boek gelezen. Het leek mij vreselijk moeilijk voor de schrijver om hierna een verhaal te beginnen. Ik kon me Alex Boogers niet anders dan leeg en buiten adem voorstellen, maar met Onder een hemel van sproeten laat hij opnieuw zien dat hij de beste schrijver van Nederland is. Volgens mij dan.

sproetenHet verhaal begint met de 15 jarige zwarte Harvey die besloten heeft niet meer te praten. De enige met wie hij contact maakt is de even oude Amy. Een gevoelig en creatief meisje, dat thuis te maken heeft met een goed bedoelende maar vooral verongelijkte stiefvader. Jacob is oud en heeft onlangs zijn dementerende vrouw verloren. Alle drie staan ze alleen, al ontstaat er tussen de drie een band die leidt naar de verbijsterende climax.

Boogers lezen is als het drinken van een koppig biertje. Je moet de tijd ervoor nemen, enerzijds om er van te genieten, anderzijds omdat zijn thema’s vragen voor totale overgave. Eenzaamheid, discriminatie, misbruik, rouw, onbegrip, je krijgt het allemaal om de oren in dat prachtige taalgebruik van de auteur.

Bovendien speelt Boogers met de chronologie. Hij laat vooral Jacob en Amy vertellen waardoor langzaam duidelijk wordt wat ze beiden met zich meedragen. Harvey zijn gedachten komen in kleine stukken tot je. Tegen het eind van het boek valt alles samen in de eerder genoemde climax en een epiloog waarin duidelijk wordt hoe goed Onder een hemel van sproeten in elkaar zit. Een unieke, urgente stem in de Nederlandse literatuur.

reserveer deze boeken

 

Advertenties

Pleidooi voor een prachtig boek

achtsteleven

Dit is een pleidooi voor een boek. Een boek van ruim 1200 bladzijden dat door die dikte misschien afschrikt, maar dat je zal meeslepen, bedwelmen, ontroeren en doen huiveren.

Georgië, het tweede paradijs dat aan de inwoners is gegeven door God omdat toen Hij de wereld verdeelde en alle volken schreeuwden om een stuk land, een Georgiër onder een boom lag te luieren en aangaf dat hij verder niks wilde en God hem goedgemutst het mooiste land van de wereld gaf. Het land dat Stalin en Beria voortbracht en het land voorgoed van zijn paradijselijke onschuld beroofde.

In dat paradijs speelt achtstelevenHet achtste leven, het verhaal van een Georgische familie in een eeuw die de wereld veranderde.

In het jaar 1900 komt Anastasia ter wereld. Zij is het eerste leven dat beschreven wordt door Nino Haratischwili, zelf geboren in Tbilisi maar dit boek in het Duits heeft geschreven, haar tweede taal.

Met Stasia begint het verhaal van de familie Jasji. Langs de Russische revolutie, de Stalin-terreur, de Tweede Wereldoorlog, de opstand van de landen in het Warschaupact, de val van de muur bij de schrijfster van het familieverhaal, Nitsa, die haar eigen verhaal beschrijft in het zevende leven. Het hoogtepunt van deze geschiedenis, het punt waar de vloek die over de familie lijkt te hangen eindelijk afgeschud wordt. De levens hiertussen zullen je gekluisterd houden aan dit boek. Levens vol mensen met bloed aan hun handen, liefde in hun hart en een onvermogen te leven zoals ze graag zouden willen. Gebroken dromen, tragische momenten, maar vooral ook de kracht van de mens om te overleven of deze kracht door te geven aan geliefden.

Haratischwili heeft met haar 34 jaar een monumentaal verhaal geschreven. In een heldere stijl, waarin historische feiten bijna ongemerkt in de acht levens verweven worden, verbindt de schrijfster die levens in een vertelling die mij dagenlang aan huis heeft gekluisterd. Het is ondoenlijk om een boek van deze omvang in 350 woorden te vangen. Maak tijd vrij, lees het zelf en geef het door.

reserveer deze boeken

 

 

Dikke boeken een trend?

Spraakmakend en zeer lezenswaardig

rabinyan
Tjallie Bijlsma

De Israëlische roman Grensleven van Dorit Rabinyan was al wereldnieuws voordat het boek in enige taal vertaald was. Een voorstel om het boek op een leeslijst voor middelbare scholieren te zetten, werd door het ministerie van Onderwijs afgewezen, omdat het ging over een liefdesrelatie tussen een Israëlische vrouw en een Palestijnse man. Dat zou de leerlingen op verkeerde ideeën brengen.

rabinyanGrensleven is geschreven in een subtiele, melancholieke stijl. Het verhaal is simpel. De Israëlische vertaalster Liat studeert een aantal maanden in New York, de Palestijnse Hilmi woont daar al een paar jaar en begint zich te ontwikkelen tot een succesvol kunstschilder. In de herfst van 2002, ruim een jaar na de aanslagen van 9/11, ontmoeten ze elkaar min of meer toevallig , en ze worden onmiddellijk verliefd. Liat is niet alleen geboren in Israël, ze is ook overtuigd zioniste, opgegroeid met een vanzelfsprekende angst voor de Arabische vijand. Hilmi komt uit Ramallah en werd tijdens de tweede Intifada opgepakt en vernederd door Israëlische soldaten.Ver van huis maakt de kloof tussen Israëli’s en Palestijnen plaats voor een gevoel van verbondenheid tussen twee jonge mensen uit het Midden-Oosten die bij elkaar schuilen voor de ijzige kou van de New Yorkse winter.

Niettemin houdt Liat zichzelf vanaf het begin voor dat deze liefde eindig is. Als ze in het voorjaar naar Israël terugkeert, moet het afgelopen zijn. Ze wil ook per se niet dat haar ouders van de relatie weten. Rabinyan laat zien hoe bang de meeste Israëli’s zijn om openlijk contacten aan te gaan met Palestijnen. Hilmi accepteert ogenschijnlijk dat zijn relatie met Liat na haar terugkeer naar Israël geen kans meer maakt. Het laatste deel van het boek en de onverwachte afloop suggereren echter iets anders.

Grensleven bevat explosief materiaal, maar Rabinyan is niet uit op een explosie. Hoewel het boek vanuit het perspectief van Liat is geschreven, is het niet bevooroordeeld of karikaturaal. Niet alleen Liat overtuigt, ook Hilmi is een geloofwaardige, warmbloedige Arabier. Geen wonder, want hij is geïnspireerd door een Palestijnse jongen die de schrijfster ooit in New York ontmoette. Ze droeg het boek zelfs aan hem op. Juist de subtiele en tegelijkertijd realistische beschrijving van de liefdesgeschiedenis laat zien hoe tragisch de situatie is voor zowel Israëli’s als Palestijnen.

reserveer deze boeken

De vader, de zoon en de lelijke eend

De groene eendEr is een nieuwe aanwinst voor liefhebbers van roadmovies in boekvorm  zoals Een man die Ove heet en De 100-jarige man die uit het raam klom en verdween : De groene eend, het debuut van de Franse schrijver en vertaler Manu Causse.

Hoofdpersonen zijn Eric (‘de Vader’), gescheiden, ooit succesvol striptekenaar maar zonder inspiratie, en zijn autistische zoon Isaac. Elke woensdag bezoekt Eric zijn zoontje in de kinderkliniek om samen karpers te observeren. Hij slaagt er maar niet in om tot hem door te dringen. Verder zijn daar Erics oude oom die zijn groene eend nalaat aan Eric, een ongezellige ex, tevens moeder van Isaac, een gendarme die het liefst paddenstoelen zoekt, een jong meisje dat bijna de weg kwijt is (net als bijna iedereen in dit verhaal trouwens) en een kat. Of is het geen kat? Niets is wat het lijkt in dit verhaal, dat vol zit met onverwachte gebeurtenissen, bovennatuurlijke trekjes, poëtische en filosofische zinswendingen en zo nu en dan een vleug humor.

Als vader Eric de groene lelijke eend erft van zijn oom, wekt deze auto een sprankje belangstelling op bij zijn zoon. Dit stemt Eric zo hoopvol dat hij hem meeneemt op wat een avontuurlijke reis wordt. Erics ex is het er niet mee eens en stuurt de gendarme achter hen aan. Natuurlijk ontmoeten ze onderweg de nodige kleurrijke types. Na de roadtrip zijn er zeker dingen ten goede veranderd, en daarmee heeft het verhaal een optimistische afloop.

De schrijfstijl van dit boek is heel apart en vroeg van mij wat doorzettingsvermogen. Wat is echt, wat verbeelding, welke betekenis zit er achter die dichterlijke en fantasierijke beschrijvingen? Nieuwsgierigheid naar de afloop maakte dat ik de laatste bladzijde toch heb gehaald.

reserveer deze boeken

Thriller van het jaar volgens Vrij Nederland

macrae
De titel Zijn bloedige plan. Documenten gerelateerd aan de zaak van Roderick Macrae duidt op true-fiction, het genre waar de Angelsaksen een patent op hebben. Schrijver Graeme Macrae Burnet vindt op zijn zoektocht naar zijn voorouders in de Schotse Hooglanden deze documenten. Of het werkelijk is gebeurd is de vraag, maar die vraag doet er niet toe. De verbeelding wel en die brengt je rechtstreeks naar 1869 in het gure Schotland.

Roderick Macrae, Roddy, is een 16 jarige jongen uit een armoedig dorp dat in Inverness zijn proces afwacht. Hij heeft drie mensen op bloedige wijze vermoord. Over zijn schuld bestaat geen twijfel. Wel probeert zijn advocaat hem ontoerekeningsvatbaar te verklaren zodat hij de galg kan ontlopen.

burnet De documenten bestaan uit rechtbankverslagen en persoonlijke notities van betrokkenen. Roddy’s advocaat is onder de indruk van zijn intelligentie en begint sympathie te voelen voor de jongen die zich al heeft verzoend met zijn aanstaande dood.

Op verzoek van zijn advocaat beschrijft hij de aanloop naar de moordpartij om inzicht te krijgen in Roddy’s geestelijke staat op het moment van de moorden. Op zich is dit al een prachtig historisch verhaal, waaruit blijkt dat het leven in de Schotse Hooglanden van de 19e eeuw een leven in armoede is. De schrale grond, overgeleverd aan de weerbarstige natuur. De macht van de kerk, gericht op het in toom houden van de gemeente. De vreugdeloosheid van een een kleine samenleving waaruit ontsnappen onmogelijk is en bovenal de machteloosheid van de mensen onderaan de ladder.

De problemen van Roddy beginnen als Lachlan MacKenzie zich opwerpt als rentmeester in dienst van de leenheer. Na de dood van zijn moeder is zijn godsdienstige vader diep weggezakt en niet in staat om weerstand te bieden aan de rentmeester. Zijn zus laat zich misbruiken door Mackenzie. MacKenzie zelf maakt misbruik van zijn positie en laat het gezin boeten voor zijn afkeer voor ze.
Het onrecht spat je tegemoet, maar Macrae Burnet schrijft het prachtig op. Tel daarbij het verslag van de rechtbankzitting en de rol van de beginnende psychiatrische wetenschap, waar schedelmeting en de afstand tussen je ogen bepaalt of je een criminele inslag hebt, en je hebt een uiterst boeiende, historische, psychologische, literaire thriller. Niet voor niets Thriller van het jaar volgens Vrij Nederland met als opmerking dat je voor nagelbijtende spanning ergens anders moet zijn.

reserveer deze boeken

 

Wonderschoon

benedictwells

Een moeilijke jeugd is een onzichtbare vijand, dacht ik. Je weet nooit wanneer hij toeslaat. Deze overpeinzing van Jules Moreau sluit het eerste deel van Het einde van de eenzaamheid af. Het raakt de kern van het verhaal van Jules en zijn oudere broer Marty en zus Liz.

wellsHet begint als Jules bijkomt in een ziekenhuis na een motorongeluk. Vanaf zijn ziekenhuisbed vertelt hij in fragmenten het verhaal van zijn leven. Hoe hij als elfjarige zijn ouders verliest en hij met zijn broer en zus op een internaat terecht komt. Het begin van zijn eenzaamheid.

De enige met wie hij contact krijgt is de mooie Alva, met wie hij, de woorden van zijn vader in gedachten, een vriendschap voor het leven wil. Omdat vriendschap het langer volhoudt dan liefde.

Wells vlecht met de herinneringen van Jules een verhaal dat je vanaf het begin meevoert, waardoor zijn verdriet en eenzaamheid voelbaar worden. Over zijn ouders en vooral over het schuldgevoel dat hij heeft tegenover zijn vader. Over Marty, die van nerd uitgroeit tot een succesvolle internetondernemer. Over Liz, de prachtige zus die een wild leven lijdt. Jules voelt zich in de steek gelaten door beiden, maar Wells laat subtiel zien hoe zij met het verdriet om de dood van hun ouders omgaan. Niet in staat hun jongere broer te beschermen of te troosten, omdat ze zelf overeind proberen te blijven tegen de onzichtbare vijand.

Als Alva uit zijn leven verdwijnt, zoekt Jules zijn eigen eenzame weg. Pas als zij terugkomt lijkt Jules het geluk te vinden en zich te verbinden met een ander.
In het wonderschone slothoofdstuk, Een ander leven, slaagt Jules er in zijn verdriet een plaats te geven en een einde te maken aan de eenzaamheid die tot dan zijn gevoelsleven bepaalde.
Daarmee kom je vanzelf terug op de eerste zin van dit prachtige boek, Ik ken de dood al heel lang, maar nu kent de dood mij ook. Jules kiest voor het leven.

reserveer deze boeken

Nachtdieren

nocturnal

Susan krijgt ruim 20 jaar na de scheiding van haar eerste man een ongepubliceerde roman toegestuurd van haar ex. Ze is toentertijd gescheiden van Edward, omdat hij obsessief bezig was een schrijver te worden maar daarin volledig faalde.

wrightIn hun huwelijk draaide het volledig om zijn ambities en met zijn egocentrisme zorgde hij ervoor dat ze uit elkaar groeiden. Ondanks de weerstand die ze voelt, begint ze het boek te lezen en raakt ze geobsedeerd door het verhaal en begint ze haar eigen leven onder de loep te nemen.

In het toegestuurde manuscript wordt het verhaal verteld van een gezin dat een geweldadige ondergang tegemoet gaat. De beschrijving hiervan grijpt je bij de kladden om je niet meer los te laten.

Het boek is vorig jaar verfilmd door modeontwerper Tom Ford. Met Nocturnal Animals maakte hij een van de meest indringende films van dat jaar. Het verhaal binnen een verhaal liet veel mensen na het bekijken van de film in verwarring achter. Dat komt vooral doordat in beide verhalen dezelfde acteurs de hoofdrol spelen (Amy Adams en Jake Gyllenhaal). In het boek Tony & Susan waar de film op gebaseerd is, heb je deze visuele verwarring niet. Wel begrijp je onmiddellijk waarom Ford hiervoor gekozen heeft. Susan identificeert zich sterk met het verhaal en projecteert haarzelf, haar leven, haar huidige man en haar ex voortdurend op de gebeurtenissen.

animalsIk heb Nocturnal Animals gezien en het is voor het eerst dat ik eerst een film zag en daarna het boek heb gelezen. Nocturnal Animals was een indringende kijkervaring.

Tony & Susan, van schrijver Austin Wright, is een intense leeservaring. Het thrillerachtige verhaal van Edward is vrij letterlijk verfilmd, maar het verhaal van Susan heeft meer psychologische diepgang, wat niet vreemd is omdat je haar gedachten moeilijk kan vangen in filmbeelden.

Heb je de film gezien, dan is het boek absoluut een aanrader. Heb je het boek al gelezen, dan zou ik zeker de film gaan zien. Heb je beide nog niet gedaan, dan weet je wat je te doen staat.

 

reserveer deze boeken

 

 

Neurologen in de 19e eeuw

runaRuna is een historische roman met horrorachtige elementen, waarin feit en fictie worden verweven in een meeslepend verhaal.

De grondlegger van de neurologie Jean-Martin Charcot staat aan het roer in de Salpêtrière-kliniek in Parijs. Een klein dorp in de wereldstad waar duizenden patiënten wonen onder erbarmelijke omstandigheden.
In de 19e eeuw stond de neurologie in de kinderschoenen. Dat houdt in dat zelfingenomen doktoren zonder scrupules proefpersonen gebruiken om meer kennis te verwerven over ons brein.
Het wekelijkse hoogtepunt zijn de openbare colleges die Charcot geeft in de kliniek. Een gezellig en leerzaam avondje uit vanuit het perspectief van medisch geïnteresseerden en studenten. Tijdens de colleges toont hij hysterische vrouwen waar hij experimenten op uitvoert. Vrouwen zijn er namelijk genoeg in de kliniek. Als vrouw werd je afgevoerd als je te promiscue was, of als je je niet wilde voegen naar de omgangsvormen.

Het verhaal draait om Jori Hell, een student geneeskunde uit Zwitserland, die hoopt te kunnen promoveren in de kliniek. Hij heeft voor de geneeskunde gekozen om zijn jeugdliefde te genezen, Pauline. Zij lijdt aan wisselende stemmingen oftewel hysterie en melancholie, zoals dat zo mooi heet en brengt af en aan haar leven door in klinieken.

Door het wegsnijden van het juiste stukje hersenen hoopt hij Pauline te kunnen genezen, maar wil dit eerst uitproberen op een aantal proefpersonen.
Naast het verhaal van Jori spelen andere personages een rol. Een gepensioneerde politieagent, twee zwerfkinderen en de tienjarige Runa. Zij reageert op geen enkele behandeling en de schrijfster wekt de indruk dat ze bezeten is van een kwade geest. Dat neigt naar horror, maar de ware horror zit tussen de muren van de kliniek. Natuurlijk het is bijna anderhalve eeuw geleden, maar regelmatig lopen de rillingen van afgrijzen over je rug door de beschrijvingen van de behandelingen.

Vera Buck beschrijft in haar debuut beeldend en authentiek de duistere beginjaren van de psychiatrie. Tegelijk fascinerend en shockerend. Hier en daar wat traag, maar dat past wel bij het tijdsbeeld.

ps. Tijdens het lezen moest ik regelmatig denken aan die prachtserie The Knick.

Een hartverscheurend mooi boek

mijnboek

Nynke Andringa

hanya

Soms lees je een boek dat je volledig in de greep krijgt. Dat overkwam mij met Een klein leven van Hanya Yanagihara.  Het is een prachtig geschreven verhaal en tegelijkertijd schokkend.

Vier jongens komen op de universiteit met elkaar in contact en sluiten vriendschap voor het leven.  Het leven van deze vrienden wordt vanuit wisselend perspectief verteld, waarbij Jude de centrale en bindende figuur is. De onderlinge vriendschappen ontwikkelen zich, ook al waaieren hun levens uit elkaar en zien ze elkaar soms maanden niet. De vriendschap blijft, ondanks wrijvingen en verwijderingen, want de banden zijn hecht.

Jude is zeer gesloten over zijn leven voor zijn 16e, ook tegenover zijn vrienden laat hij er niks over los. Gaandeweg het boek kom je als lezer meer te weten over de traumatische verschrikkingen in zijn jeugd die hem voor het leven psychisch en fysiek hebben beschadigd. Hij torst het verleden met zich mee als een groot geheim, is onmachtig erover te praten en heeft een verwrongen zelfbeeld.

”Maar dan kan hij zich net zo goed afvragen – wat hij ook vaak doet – waarom hij de afgelopen achtentwintig jaar van zijn leven heeft laten bepalen door de eerste vijftien. Hij heeft onnoemelijk veel geluk gehad, hij leidt een leven waar anderen van dromen, dus waarom blijft hij de gebeurtenissen van zo lang geleden dan steeds opnieuw voor zich zien en afspelen in zijn geest? Waarom kan hij niet gewoon genieten van het heden? Waarom moet hij zijn verleden zo veel eer gunnen? Waarom wordt het steeds levendiger in plaats van doffer, naarmate hij het verder achter zicht laat?” Bepaalde gedeelten zijn heftig en hartverscheurend om te lezen. Toch zit er in het boek ook de nodige humor, dat het geheel luchtiger maakt.

Het gaat te ver om te zeggen dat je dit boek in één adem uitleest want het telt 750 pagina’s, maar ik kon er niet in ophouden. Een boek dat je bijblijft.

Turis

turis-omslagSoms stuit je op een nieuwe schrijver, waarbij je het gevoel hebt van hem of haar -want het kan net zo goed een vrouw zijn, geen misverstand daarover- wil ik alles lezen. Özcan Akyol is zo’n schrijver. Hij behoort tot de tweede generatie Turkse Nederlanders en debuteerde in 2012  met het boek Eus. De filmrechten werden een maand na verschijning gekocht door filmproducent Eyeworks. Dit jaar verscheen de autobiografische roman Turis.

De schrijver groeit op in een probleemgezin in Deventer dat gebukt gaat onder een tirannieke vader (Turis) die veel drinkt, met iedereen ruzie maakt en zijn kinderen een schuldcomplex aanpraat. Turis is bovendien een overspelige echtgenoot en zijn vrouw denkt dat hij een kind heeft verwekt bij een minnares ergens in de buurt van hun vakantiehuis in Mersin (Turkije) De spanningen lopen hoog op en de schrijver vraagt zich hardop af of er meer kinderen bestaan van wie de ouders afzonderlijk van elkaar op dezelfde avond met zelfmoord dreigen.

Hij wil zichzelf ophangen aan die oude boom. Voor iemand die een streep onder zijn leven wilde zetten stond hij er erg relaxed bij – bijna laconiek.

Op een goede dag besluit Özcan samen met een vriend naar Turkije te vliegen om de gangen van zijn vader na te gaan. Deze zoektocht naar de waarheid moet resulteren in een scheiding tussen zijn ouders.

In dit mysterieuze land heb ik louter herinneringen aan mislukte vakanties, oneindige familieruzies en mijn besnijdenis.

Ondertussen krijgt hij verkering met Tess. Ze is de dochter van een welgestelde familie uit Het Gooi. Vanaf het allereerste  begin wordt Özcan tegengewerkt. Het is duidelijk dat hij nooit kan voldoen aan de hoge verwachtingen van haar ouders. Het grote leeftijdsverschil werkt in zijn nadeel, de baan als schrijver nemen ze niet serieus en zijn Turkse afkomst  wordt ook niet als een pluspunt beschouwd voor het slag mensen dat de gang naar een Turkse kruidenier als een inheemse safari beschouwt. Op zijn beurt vraagt de schrijver zich af of hij niet te zeer belast is met het erfelijk materiaal van zijn vader om een goede partij te zijn voor de beeldschone Tess.

 Hoewel ik die mensen niets heb aangedaan, zetten ze hun treiterterreur en geestelijke druk voort, met een haast psychopathische geestdrift.

Waarin schuilt nu de kracht van dit boek. Moeilijk, moeilijk, moeilijk. Het is met vaart geschreven en de auteur heeft een haarscherp oog voor menselijke relaties. De (droogkomische) humor ontbreekt niet en er wordt niemand gespaard. Beklemmend, indringend, ontroerend en ga zo maar door. Ik vond het een prachtig boek.