Terug naar de Middeleeuwen

mijnboek384
Door Betty Wiersma

In deze spannende debuutroman neemt Esther Teunissen je mee naar de middeleeuwen.
Het verhaal speelt zich af in Den Haag in 1525. De schrijfster weet heel goed het beeld op te roepen van een stad in deze tijd, de straten en stegen, de bedrijvigheid en al de geluiden en geuren. Esther Teunissen woont en werkt in Den Haag als beleidsadviseur en kent de plekken die ze beschrijft goed. Ze heeft zich goed verdiept in de historie van haar stad en op de plattegrond kun je zien waar de verhalen zicht afspelen.

duimkruidIn het middeleeuwse Nederland zijn er, naast het heersende Rooms Katholieke geloof, steeds meer aanhangers van het Protestante geloof. Deze protestanten worden met alle middelen bestreden en het boek begint dan ook met de onthoofding van pater Clareit, een prediker van het protestantse geloof. Zo is het direct duidelijk hoe de rechtsgang werkt in 1525.

Eén van de hoofpersonen is Hadewych, vroedvrouw en weduwe. Haar 15-jarige zoon Frederik wordt verdacht van moord en hoewel de bewijzen zichzelf tegenspreken wordt aan zijn schuld door niemand getwijfeld.  Hadewych doet er alles aan om haar zoon te helpen, maar zonder invloed bij de gezaghebbers staat ze machteloos. Bovendien spelen er in het politieke Den Haag  nogal wat belangen mee. Het behouden van de macht en positie is veel belangrijker dan een goede rechtsgang.

De omstandigheden waarin de Frederik gevangen wordt gehouden en de zeer wrede manier waarop hij verhoord wordt, drijven de jongen tot een bekentenis. Bij deze methodes zou iedereen bekennen.

Gelukkig krijgt Hadewych steun van Oem, de aanklager (middeleeuwse Openbaar Ministerie). Hij bijt zich vast in het onderzoek als een moderne speurder en stuit hierbij op een bende muntvervalsers met connecties in hoge kringen. Ook voor Oem blijft het balanceren tussen zijn rechtsvaardigheidsgevoel en de invloed die machthebbers op zijn persoonlijke leven hebben.

De onschuld van Frederik is in het boek al vrij snel duidelijk maar of er voorkomen kan worden dat de jongen niet ter dood wordt gebracht blijft door het hele heen boek spannend. Samen met de  beeldende beschrijvingen van het historische Den Haag maakt het een triller debuut die tot het eind  boeit.

reserveer

Een moordenaar, een muilezel en een jongen

De bruggenbouwer van Markus Zusak laat me zo nu en dan achter met tranen in mijn ogen. Denk ik bij de eerste bladzijden nog, waar gaat dit over en wil ik wel verder lezen, dat verandert vervolgens snel. En halverwege het boek kan ik met moeite nog stoppen met lezen. Alleen als mijn ogen bijna dichtvallen van de slaap leg ik het boek aan de kant. Gelukkig heb ik vakantie en kan ik de hele dag besteden aan lezen. En dan toch nog veel te snel heb ik het boek uit! Maar het blijft rondzingen in mijn hoofd. Ik lees de eerste bladzijden nog eens. Want het boek is bijzonder geschreven. Op de flaptekst staat: van binnen naar buiten en van achter naar voor. En zo is het inderdaad. Het is een verhaal dat niet hoeft te stoppen. Je kunt na de laatste bladzijde gewoon weer opnieuw beginnen.

Vijf broers in een huis zonder volwassenen. Moeder dood en vader verdwenen. De Dunbar jongens voeden elkaar op volgens hun eigen regels. De bijzondere huisdieren. Een vader die terug keert. Het zijn ingrediënten voor een fantastische roman.

Hoofdstukken met sprookjesachtige titels maken nieuwsgierig. Bijvoorbeeld: het meisje dat uit de radio klom, het wereldkampioenschap sterven of de beschilderde piano. Gewoon beginnen met lezen en op den duur valt alles op zijn plek.

Markus Zusak is een internationale bestsellerauteur. Hij schreef onder andere de wereldberoemde verfilmde klassieker De Boekendief. Hij woont met zijn gezin in Sydney, Australië.

Kat en muis III

Sarah Pekkanen en Greer Hendricks schreven eerder De vrouw na mij. Met Een anonieme vrouw zetten ze er nog een tandje bij, al nemen ze de tijd om het verhaal op te bouwen.

pekkanenWisselende perspectieven zijn helemaal in en worden in dit verhaal zo goed gebruikt dat je ondanks de aanvankelijke traagheid van beide verhalen steeds verder in dit intrigerend kat en muis spel wordt getrokken.

Jessica Farris houdt met haar werk als visagiste maar amper het hoofd boven water. Ze weet zich via een handigheidje aan te melden voor een psychologisch experiment. Ze wil de beloning opstrijken en verder gaan met haar leven, maar ze raakt onherroepelijk verstrikt in de manipulaties van Dr. Shields.

In eerste instantie blijft Dr. Shields gezichtloos, maar het experiment wordt na de kennismaking steeds persoonlijker. En verontrustender. Wat wil Shields van Jessica? Wat is de rol van de man van Shields?

Geen nagelbijtende spanning maar een intrigerend verhaal dat het vooral moet hebben van het kat en muisspel tussen Jessica en Shields.

reserveer

Kat en muis II

Hup, weer een seriemoordenaar. Dat was mijn eerste reactie toen ik in het boek begon, maar Alex North leeft zich gelukkig niet uit in gewelddadige fantasieën.

fluisterNaast de nodige spanning is het een verhaal over rouw en verdriet. Tom Kennedy is zijn vrouw verloren en probeert tien maanden later met zijn 7-jarige zoon Jake een nieuw begin te maken in Featherbank. Zijn twijfels over de opvoeding en zijn zoon, die erg op zichzelf is en praat met een denkbeeldig vriendje, vormen de fundering van deze mysterieuze en griezelige thriller.

Featherbank heeft een duister verleden. Twintig jaar geleden verdwenen vijf jongens. De Fluisterman werd door inspecteur Pete Willis achter slot en grendel gezet. Als er opnieuw een jongen verdwijnt, blijkt dat hij deze zaak niet achter zich heeft kunnen laten, omdat het lichaam van het vijfde slachtoffer nooit is gevonden.

De Fluisterman zit nog steeds vast. De vraag is wie hem kopieert en een kat en muis spel speelt. De moordenaar heeft deze bijnaam gekregen omdat hij de jongens lokte met zijn gefluister. Dat zorgde in ieder geval voor een kinderrijmpje

Als de deur halfopen staat, hoor je het gefluister vroeg of laat.
Alleen buiten spelen is niet pluis, dan kom je nooit meer thuis.
Als je je raam niet stevig sluit, dan tikt hij weldra tegen de ruit.
Als je verdrietig bent en zit te balen, dan komt De Fluisterman je halen.

Dat Jake slachtoffer wordt van de Fluisterman ligt voor de hand, maar North weet met de wisselende perspectieven de op de loer liggende clichés te omzeilen. Tel daar de plotwendingen bij op en je hebt een behoorlijke pageturner in je handen.

reserveer

Kat en muis I

Dert13n begint met de moord op wat een willekeurige voorbijganger lijkt. Daarna maak je kennis met strafrechtadvocaat Eddie Flynn, voormalig oplichter en alcoholist, maar een man met het hart op de goede plek. Tenminste als je nog niet kennis gemaakt had in een van de eerdere boeken over Flynn.

cavanaghHij wordt door een groot advocatenkantoor gevraagd om te helpen bij de verdediging van Hollywoodster Robert Solomon. Solomon wordt verdacht van de moord op zijn vrouw en haar beveiliger. Als voormalig oplichter heeft Flynn een intuïtie voor de gelaatsuitdrukkingen en de oprechtheid van mensen. Hij wil alleen meewerken als hij overtuigd is van de onschuld van Solomon. Dat is hij, want anders hadden we niet een boek.

De moord in het eerste hoofdstuk is een aanwijzing dat er wat aan de hand is met het proces tegen Solomon. In afwisselende hoofdstukken tussen Flynn en de moordenaar blijkt die laatste een kat en muisspel te spelen. Het duurt even voordat je in de gaten krijgt waarom hij mensen uitschakelt. Ondertussen lijkt het onderzoek van Flynn naar de moorden te wijzen op een seriemoordenaar.

Steve Cavanagh, zelf advocaat in Belfast (!) kan moeiteloos in het rijtje Scott Turow, John Grisham en Michael Connelly. Het kiezen van de jury en de daarop volgende ijzersterke scènes in de rechtbank zijn scherp geschreven en een genot voor elke fan van rechtbankthrillers. Daarnaast is 13 retespannend (excuses les mots), vol vaart en heeft een heerlijk hoofdpersonage.

Even een persoonlijke afwijking. Na de verfilming van The Lincoln Lawyer van Michael Connelly, stel ik me alle slimme advocaten voor als Matthew Mcconaughey. Dat werkt heel goed voor me.

reserveer

Moeders en zonen

Boeken over ouders – vaak moeders, omdat die gemiddeld genomen nu eenmaal ouder worden – verschijnen met grote regelmaat op de markt. Zo zijn daar Ma van Hugo Borst en Dit is mijn moeder van Tommy Wieringa. Recentelijk zagen ook Klaar van F. Starik en Het zijn de kleine dingen die het doen van Marcel van Roosmalen het levenslicht. Beide boeken, gebundelde columns, bevatten veel herkenbaars voor wie te maken heeft met ouder wordende ouders.

Een moeder-op-leeftijd is vaak niet meer dezelfde als de moeder die je vroeger kende. Langzamerhand kost het haar steeds meer moeite om grip op de dagelijkse gang van zaken te houden, vooral als er dementie mee gaat spelen. Dat vraagt veel geduld van de kinderen, en niet iedereen is daarvoor in de wieg gelegd. Ik moet zeggen: ondanks alle irritaties en hun gemopper hebben zowel Starik als Van Roosmalen veel voor hun moeder over. Het scheelt natuurlijk als je de humor van de situatie kan blijven inzien.

Starik is bekend als stadsdichter van Amsterdam, performer en door zijn werk voor de stichting De Eenzame Uitvaart. In dit vervolg op Moeder doen (2013), waarin hij beschreef hoe zijn moeder in een verzorgingshuis terecht komt, lezen we hoe moeder steeds vergeetachtiger en minder mobiel wordt. Starik schrijft zelf dat hij zijn verhalen in boekvorm wil uitgeven om daar weer een paar jaar van te kunnen leven en dat hij daarom zo vaak bij haar langskomt. Maar dan wordt Starik zelf patiënt. Door een hartinfarct moet hij revalideren, stoppen met roken (lukt niet) en drinken (lukt wel). En moeder blijft maar leven. Zij overleeft zelfs haar zoon, die op 60-jarige leeftijd in zijn bed overlijdt. Stariks vriendin Vrouwkje Tuinman (interview) heeft ervoor gezorgd dat het boek uitgegeven kon worden.

Een tamelijk rauw en indringend boek, maar hoewel Starik zichzelf beslist niet als de liefhebbende zoon neerzet is hij best aardig en zorgzaam voor zijn moeder en andere bewoners van het verzorgingshuis. Rake en vaak humoristische observaties van alledaagse gebeurtenissen maken hiervan een vlot leesbaar geheel.

 

 

De moeder van NRC-columnist Marcel van Roosmalen woont nog thuis. Ze komt er niet zo best af in zijn stukjes, en ze vindt het maar niks dat er over haar geschreven wordt. De onderlinge irritaties zijn niet van de laatste tijd; het beeld van het gezin waarin Van Roosmalen opgroeide is niet echt gezellig. Maar nu wordt zijn moeder steeds afhankelijker en haar wereldje almaar kleiner. Een kerstdiner klaarmaken (elk jaar precies hetzelfde) lukt niet meer, treinreizen is te ingewikkeld en het gehoorapparaat werkt alleen als het haar zo uitkomt. Het onderwerp mag dan verre van vrolijk zijn, door Van Roosmalens cynisme en humor leest deze bundel als een trein.

Er was een tante overleden. Mijn moeder verzuchtte door de telefoon dat er nu bijna niemand meer over was (…). Ik probeerde me voor te stellen hoe het zou zijn als iedereen die ik kende er niet meer was en dat je het dan moest hebben van types als ik.
Ik bood aan om mee te gaan.”

En na de begrafenis:

“Leuk om iedereen weer te zien, jammer dat er niemand meer is”

 

 

Voor zij die denken onzichtbaar te zijn

Voordat ik mezelf onderdompelde in Sjoerd Kuyper’s nieuwste jeugdboek Bizar luisterde ik naar de aflevering van De Grote Vriendelijke Podcast waarin Bas Maliepaard en Jaap Friso de auteur uit laten leggen waar Bizar overgaat. In hun interviews laten zij de geïnterviewde altijd een samenvatting geven van hun boek en de eerste zin voorlezen.

bizarDie samenvatting en eerste zin waren voor mij zo prikkelend dat ik het boek wel moest lezen. Bizar begint als volgt:

Als je zo lelijk bent als ik, kun je een hoop lol hebben.

Dit zijn de woorden van de 13-jarige Sallie Mo, die na de dood van haar opa de opdracht van haar psychiater krijgt om niet langer alleen maar te lezen en leven in boeken, maar om op te schrijven wat ze tegenkomt in het echte leven. En in die echte wereld zijn volgens haar veel dingen bizar.
Sallie Mo schrijft haar ervaringen in dagboekvorm op vanaf het eiland waar zij op vakantie is met haar alleenstaande moeder. Haar moeder is, zoals iedere vakantie, op zoek naar een nieuwe vader voor Sallie Mo en gaat daarvoor met twee alleenstaande vriendinnen de hort op. Deze vriendinnen en hun kinderen kamperen bij Sallie Mo op de camping: Dylan, haar grote geheime liefde; Donnie, die zich afzet tegen alles en iedereen en diens kleine broertje Beitel, die praat met de dieren.

Nu Sallie Mo niet meer mag lezen kan ze zich niet langer onzichtbaar maken onder haar mede vakantiegangers. Of was ze altijd al meer zichtbaar dan ze zelf ooit dacht?

Kuyper schrijft met humor en beeldende taal een verhaal over hoe kinderen en jongeren in de huidige maatschappij overvoerd worden met informatie en problemen, terwijl ze nog lang niet in staat zijn om deze problemen zelf op te lossen. Hij refereert aan de bankencrisis, kapitalisme, politiek, de vluchtelingencrisis, de positie van de kunsten: niet de doorsnee onderwerpen voor een jeugdboek. De auteur zegt zelf dat het een moeilijk boek is om te lezen en niet voor ieder kind weggelegd.
Maar juist voor de denkers, de vragenstellers en zij die denken onzichtbaar te zijn: lees Bizar.

Het biedt jeugdige maar ook zeker volwassen lezers een inkijk in het leven met al haar eigenaardigheden.

Mijn favoriete passage is te vinden op p. 147 (maar ik heb er minstens 10 anderen die ik prachtig vind):

Ik keek uit over de zee en dacht: een mens is als een golf. Je wordt geboren uit de zee en reist een leven lang naar het beloofde land. Dan breek je op het strand en je schuimt wat na en klaar, einde van de reis, het avontuur. Zou je zeggen. Maar het water waar je uit bestond, stroomt terug in zee. En uit de zee worden nieuwe golven geboren. Jij bent niet een van hen, geen golf komt ooit terug, maar je bent in die golven, één druppel in iedere golf ben jij. Niemand zal je ooit nog zien maar je bent er altijd. Voor eeuwig.

Bron: http://www.degrotevriendelijkepodcast.nl/ aflevering 09.

reserveer

Texas-thriller

Attica Locke, een prachtige Amerikaanse naam. Een naam zoals je alleen maar in dat land tegenkomt. En met haar eerste vertaalde thriller heeft ze een verhaal geschreven zoals ze alleen in de VS schrijven. Een thriller noir, somber, meeslepend, sfeervol en spelend in een klein stadje in het zuiden van Texas waar de hitte zindert en vreemden niet welkom zijn. Vooral niet als ze zwart zijn.

bluebirdDe zwarte Texas Ranger Darren Matthews staat op non-actief, maar krijgt zijn directe chef zo ver dat hij hem naar Lark stuurt om twee moord op een zwarte architect en een jonge witte vrouw te onderzoeken.

Clichés zijn erg lekker als ze goed gebruikt worden en dat doet Locke. In Lark zitten ze namelijk niet op hem te wachten. De lokale sheriff niet en de plaatselijke bevolking, zwart of wit, zeker niet. Bovendien heeft hij zijn eigen demonen. Hij drinkt en zijn vrouw dreigt hem te verlaten omdat hij nooit thuis is vanwege zijn werk.

De weerstand, gedoopt in een diepgeworteld racisme, wordt steeds groter. Als hij de vrouw van de architect ontmoet raakt zijn onderzoek in een versnelling en komt hun leven in gevaar.  Achter de dreiging zit The Aryan Brotherhood of Texas, een racistische bende die zijn geld verdiend met de handel in drugs. Ondanks alle tegenwerking weet Darren het verhaal achter de moorden op te lossen, waarbij Locke je steeds blijft verrassen.

Bluebird, Bluebird is het eerste deel van de serie Highway 59.

reserveer

Auschwitz-Birkenau

Op een zinderend hete dag in juni stap ik uit een personenbusje op een parkeerplaats in Oświęcim. Onze gids Agnieszka vertelt wat we gaan doen en hoe we ons moeten gedragen (geen selfies). In een groep van dertig mensen lopen we vier uur over het terrein van Auschwitz I en Auschwitz II – Birkenau. Luisterend naar haar verhalen voel ik me vooral onthecht tussen de rails op het stoffige platform in Birkenau waar de Joden werden geselecteerd die rechtstreeks de gaskamers in gingen.

Van Armando komt het begrip schuldig landschap. Een landschap waar de sporen van verschrikkelijke gebeurtenissen verdwenen zijn. In dit landschap staan de afrasteringen overeind, zie je rijen barakken tot de bosrand in de verte. Maar het getal van 1,1 miljoen vermoordde Joden, Roma en Polen en de verschrikkelijke geschiedenis die hier ligt lijkt onwerkelijk onder de brandende zon.

IMG_20190607_171920

Birkenau
Terug in Nederland laat het bezoek me niet los. Lezen wil ik, lezen om er iets van te begrijpen. Ik begin in Hanns en Rudolf van de Britse schrijver Thomas Harding. Op de begrafenis van zijn oudoom hoort de schrijver voor het eerst dat deze Hanns de kampcommandant van Auschwitz, Rudolf Höss, heeft opgespoord na de Tweede Wereldoorlog.

harding

Dat maakt hem nieuwsgierig. Toen hij opgroeide mocht er niet over de oorlog worden gesproken en zijn oudoom kennende wist hij niet of dit het zoveelste verhaaltje van en over zijn oudoom was. Hanns was vooral een onopvallende man die graag grappen maakte en mensen voor de gek hield. Harding wil uitzoeken of het waar is. Hij duikt in archieven, gaat op reis en uiteindelijk beschrijft hij de geschiedenis van twee mannen die lijken mee te gaan in de omstandigheden maar vooral zelf hun keuzes maken.

Hanns Alexander groeit op in Berlijn in een welgesteld, Joods gezin. Rudolf Höss is een boerenzoon die zich op 14-jarige leeftijd aanmeldt voor de strijd in de Eerste Wereldoorlog. Om en om vertelt Harding het verhaal van deze twee. Over hun jeugd. Over de vlucht van Hanns naar Engeland. Over Höss die de opdracht krijgt om in Auschwitz een kamp uit de grond te stampen. Het zijn vooral vragen die hem drijven:

Hoe wordt iemand een massamoordenaar? Waarom besluit een mens de confrontatie met zijn vervolgers aan te gaan? Wat gebeurt er met de gezinnen van zulke mannen? Is wraak ooit gerechtvaardigd?

Het is een verbijsterend verhaal waarin Harding kalm de verschrikkingen beschrijft en duidelijk maakt hoe Hanns en Rudolf beide aan een verschillende kant van de geschiedenis staan. Harding beantwoordt de genoemde vragen die hij zichzelf in de proloog stelde. Het boek zorgde ervoor dat ik het gevoel kwijtraakte dat de geschiedenis tot stilstand kwam tijdens mijn bezoek aan het kamp. Het onbeschrijfelijke beschreven.reserveer

 

duivenbode

Direct hierna las ik Mijn Poolse huis van Dore van Duivenbode, bekroond met de Bob den Uyl Prijs voor het beste Nederlandstalige reisboek. De schrijfster reist voortdurend heen en weer tussen haar woonplaats Rotterdam en Oświęcim. In dit stadje staat het geboortehuis van haar moeder. De leegstaande woning vervalt langzaam en ze weet niet wat ze er mee moet. Het verhaal gaat vooral over de herinneringen aan haar jeugd (skateborden in de barakken van Birkenau) en de zoektocht of de verschrikkelijke geschiedenis van Oświęcim nog leeft in deze plaats. Prachtig geschreven, ontroerende portretten van haar familie en van de mensen die ze tegenkomt.

Gek genoeg sluit het boek naadloos aan bij Hanns en Rudolf. Door de persoonlijke verhalen en haar ontmoetingen met de plaatselijke inwoners wordt de verschrikkelijke geschiedenis van Auschwitz geleidelijk het leven van alledag in Oświęcim. De inwoners, op een uitzondering na, houden zich niet bezig met het verleden, een verleden dat te groot en te zwaar is om mee te torsen.

reserveer

Het hele leven in één keer

Over het algemeen kost het schrijven van een blog mij geen enkele moeite. Ik schrijf over boeken waar ik enorm van genoten heb en dat maakt dat de zinnen vaak zo uit mijn vingers stromen. Gewoon, omdat ik het zo graag met andere lezers wil delen.
Maar soms lukt het niet. Soms kom ik een boek tegen dat zo mooi is dat het lastig is de juiste woorden ervoor te vinden. Dat heb ik nu ook.

Het hele leven in één keer raakte me. Keith Stuart heeft een verrassend scherpe schrijfstijl, no nonsense en soms hard. Hiermee weet hij precies de vinger op de zere plek te leggen en dat maakt het boek in mijn ogen tot een succes. Het verhaal draait om de 15-jarige Hannah, die een hartspierziekte heeft. Ze kreeg dit vlak voor haar vijfde verjaardag te horen en de artsen vertelden er meteen bij dat ze niet oud zal worden. Hannah’s vader, Tom, is directeur van een klein theater. De zorg voor Hannah draagt hij alleen, omdat Hannah’s moeder niet gemaakt bleek te zijn voor het gezinsleven en naar het buitenland vertrok. Tom wilde dat Hannah haar vijfde verjaardag onvergetelijk zou worden en verraste haar daarom met zijn enthousiaste team van acteurs op een magisch toneelstuk. Hannah is zo enthousiast dat het team besluit ieder jaar opnieuw een toneelstuk voor haar op te voeren, want niemand weet wanneer de laatste keer zal zijn.
Nu Hannah’s zestiende verjaardag in zicht is, wordt langzaam maar zeker duidelijk dat haar hart het niet zo lang meer zal volhouden. Ook het theater is in zwaar weer gekomen en wordt zelfs met sluiting bedreigd. Tom zet alles op alles voor nog één laatste toneelstuk voor zijn dochter…

Ondanks dit zware onderwerp weet Stuart het boek luchtig en makkelijk leesbaar te houden, mede dankzij het heerlijk lugubere gevoel voor humor van Hannah. Je leest het verhaal afwisselend vanuit haar perspectief en dat van Tom en hierdoor wordt je heen en weer geslingerd tussen de nuchterheid van een puber en de hartverscheurende angst van een vader. De nachtmerrie van iedere ouder, je kind verliezen, is onvermijdelijk bij deze ziekte en dat lijkt me onnoemlijk zwaar. Des te knapper is het dan hoe Stuart je daar in dit boek mee om laat gaan. Ik kan dat niet omschrijven, gewoon lezen dat boek!