Een roadtrip anno 1827

mijnboek384Ineke van Erp

Mohammed Ali Pasja, de gouverneur van Ottomaans Egypte, schenkt in 1827 een giraffe aan de Franse koning Karel X. Dit cadeau moet van Alexandrië naar Parijs vervoerd worden. Er gaan 2 Soedanese begeleiders mee, Hasan en Atir.

atirDe giraffe Zafara wordt in het ruim van een boot getrokken – met de kop naar beneden – en vervolgens schuifelt ze wijdbeens en gebogen langs scheepsladingen tot het gat dat de zeemannen voor haar in het dak hebben gezaagd. Dan steekt ze haar kop erdoor. Van buitenaf zie je dan bij een van de twee masten de kop van Zafara door het gat naar boven steken. Er wordt een tentdoek gespannen ter bescherming tegen wind en regen.

Bij dit beeld ben ik om. Het wordt alleen nog maar mooier.

Eenmaal aangekomen in Marseille blijkt geen enkel vervoermiddel geschikt voor de reis naar Parijs. Besloten wordt de lange tocht te voet af te leggen. Zo start een bijzondere karavaan door Frankrijk. De Franse wetenschapper Etiënne Saint Hilaire, directeur van de dierentuin Jardin du Roi in Parijs, begeleidt de stoet. Samen met enkele gendarmes, koeien, paard en wagen met hutkoffers en voedselvoorraad trekken ze door Frankrijk. Het is een kleurrijk en exotisch geheel: Hasan met djellaba en tulband, Atir in pofbroek, rode fez, en aan de voeten babouches met opkrullende punt. Mensen drommen langs de straten en klappen, iedereen loopt uit om het grote vriendelijke monster te zien. Het is een nooit eerder vertoonde attractie. Het wordt een zware tocht, met veel verwikkelingen. Na 42 dagen bereiken ze Parijs en worden ontvangen door de koning. Een ware triomftocht. In processie paraderen ze door een driedubbele laag toeschouwers.

Dit boek is een historische roman, met uitgebreide voetnoten over alle historische feiten. Het is een avonturenroman, een reisverhaal, maar ook een psychologische roman. De verhouding tussen de Franse wetenschapper en de Arabische dierverzorger is aanvankelijk stroef en afwerend. Gedurende de tocht ontstaat vriendschap en respect, en langzaam vervalt het statusverschil. Discriminatie op basis van huidskleur en godsdienst was aan de orde in 1827, maar is ook nog steeds een actueel thema. 

De tocht met de “vriendelijke reus” deed me denken aan de tocht van de Reuzen door Leeuwarden, toen Leeuwarden Culturele hoofdstad was. Ook ik stond toen langs de kant van de weg in de ban van een enorm spektakel. Wat was dat mooi. Dit voelde de Franse bevolking ook in 1827.

De hoofdrol is voor de giraffe Zafara , de vriendelijke reus, die onvermoeibaar door Frankrijk wandelt, die zelfs kan knipogen, die sluit je in je hart.

reserveer

Verbijsterend

Leon Buchholz, de grootvader van schrijver en jurist Philippe Sands vlucht vlak voor de Tweede Wereldoorlog vanuit Lemberg, het huidige Lviv, naar Wenen. Uiteindelijk belandt hij na de oorlog in Parijs waar hij herenigd wordt met zijn dochter Ruth, de moeder van Sands.

sandsIn 2010 geeft Sands, op uitnodiging van de universiteit in Lviv, een lezing over genocide en misdaden tegen de menselijkheid. De voornaamste reden om naar Lviv af te reizen is zijn wens om meer over zijn grootvader te weten te komen. De man heeft nooit willen praten over zijn verleden en zijn moeder was te jong om zich nog iets te herinneren uit die periode. Die reis was de inspiratie voor zijn boek Galicische wetten.

Tijdens zijn onderzoek voor het boek, komt hij in contact met Niklas Frank, zoon van Hans Frank. Frank is tijdens de Neurenbergse processen ter dood veroordeeld, omdat hij verantwoordelijk werd gesteld voor de miljoenen doden in de Duitse concentratiekampen in Polen en slachtpartijen onder burgers in het Pools Generaal-Gouvernement.
Niklas Frank zegt over zijn vader: “Ik ben tegen de doodstraf, behalve in het geval van mijn vader“.

Niklas brengt hem in contact met Horst Wächter, zoon van Otto Wächter, die gouverneur van Lemberg was van 1942 tot 1944. Onder zijn commando werd het getto in Krakau gebouwd. Niklas waarschuwt Sands dat Horst positiever tegen zijn vader aankijkt dan hij tegen zijn vader. In 2012 is het eerste contact met Horst op Schloss Hagenberg. Het verhaal eindigt in juli 2019.

Het boek begint met een proloog. Het is juli 1949 en Otto Wächter ligt op sterven in het Santo Spirito-hospitaal in Rome. Doodziek van de geelzucht, althans daar lijkt het op. Hij is in Rome om via de Rattenlijn naar Zuid-Amerika te ontkomen. De vluchtroute, die met behulp van het Vaticaan, Het Rode Kruis en zelfs Amerikanen is opgezet, waarmee veel Nazi’s aan vervolging weten te ontkomen. Wächter zal Zuid-Amerika nooit halen.
Het klopt niet. Dat mijn vader is overleden aan een ziekte“, zegt Horst in het eerste contact met  Sands.

Hier begint het verhaal over van de familie Wächter, over het totale geloof in Adolf Hitler, een geloof dat niet stopt als de Nazi’s zich in 1945 overgeven. Veel wil ik er niet over kwijt omdat er zo veel te vertellen is. Behalve misschien dat Horst een niet onsympathieke man op leeftijd is, die blijft vasthouden aan het idee dat zijn vader een anständiger mensch was. Een fatsoenlijke kerel in verschrikkelijke omstandigheden die orders opvolgde en niet zelf verantwoordelijk was voor alle doden. En daarmee zelf een slachtoffer van de omstandigheden.

Maar wel dat het een verbijsterend verhaal is, waarvan ik me moeilijk los kon maken. Verbijsterend door alle informatie die Sands op weet te duikelen dankzij archieven, ooggetuigen, door alle brieven, fotoalbums, filmpjes en documenten die Horst heeft bewaard. Verbijsterend om de zoons van twee grote oorlogsmisdadigers te leren kennen, te weten dat ze nog leven en daarmee hun geschiedenis ook.

Op YouTube is de documentaire What Our Fathers Did: A Nazi Legacy te bekijken. Hierin volgen we Sands, Horst en Niklas gedurende een aantal jaren. Anders dan in het boek dat zich richt op Wächter, krijgt Niklas Frank hier ruimte om zijn verhaal te doen. Als je het boek hebt gelezen, is deze documentaire een absolute aanrader. De voortdurende pogingen van Horst om de schuld van zijn vader te verzachten zie je hier in beeld. Dat maakt je kwaad, je raakt gefrustreerd en toch kijk je met mededogen naar een zoon die zijn hele leven onder de zware erfenis van zijn vader heeft geleefd.

De kindertrein

“Ik woon elders maar dit is mijn stad,” antwoord ik, en ik verbaas me hoe makkelijk de waarheid is. Dit zegt Amerigo aan het einde van het boek maar er gaat heel wat aan vooraf.

De Kindertrein is een ontroerend verhaal over hechting en onthechting. We schrijven Italië 1946 en de 8-jarige Amerigo telt schoenen. Een gave schoen: een punt. Nieuwe schoenen: een bonuspunt. Een schoen met een gat: een punt aftrek en geen schoenen: nul punten. Hij heeft nooit schoenen van zichzelf gehad.

Hij raapt lompen, moet naar buiten als Capa ‘e fierro komt en zich met zijn moeder in de kamer opsluit. Een vader heeft hij niet. Volgens zijn moeder is dat een geweldige man die naar Amerika is vertrokken om fortuin te maken. En dan komen de treinen! Mama Antonietta gaat met Amerigo naar de communisten om hem in te schrijven voor de treinen.

De communistische partij organiseert iets dat geschiedenis zal schrijven. Communiste Maddalena belooft Amerigo dat hij plezier zal hebben en dat families uit Noord- en Midden-Italië hem zullen behandelen als hun eigen kind. Ze krijgen eten, schoenen, kleding en verzorging. Het is niet te bevatten voor Amerigo en de praatjes die er in zijn steeg gaan zeggen hele andere dingen. Dat ze (de kinderen) verkocht gaan worden aan Amerika of naar Rusland om in ovens gestopt te worden. Of dat alleen slechte kinderen met de trein gaan en dat moeders de goede bij zich houden.

Aangekomen in het noorden krijgt hij het mooiste kado van zijn leven, een viool. Dit hartverscheurende boek van Viola Ardone heeft mijn hart gestolen. Wie weet straks ook dat van jou. Reserveren kan meteen vanaf hier …

Onschuldig?

De aanklager van Scott Turow was bij verschijnen in 1987 een kleine sensatie. De beschrijving van de rechtsgang in de VS was om te smullen en met dit boek werd het genre rechtbankthriller op de kaart gezet. Zo nu en dan verschijnen er nieuwe titels in dit genre. Weinig kunnen tippen aan het meesterschap van Turow. De laatste stem komt een heel eind.

mooreIn 2009 wordt Maya Seale opgeroepen voor jurydeelname in het proces tegen een jonge, zwarte leraar die verdacht wordt van de moord op een leerlinge. Een zwarte man en een blond meisje van 15 jaar. De uitspraak lijkt bij voorbaat vast te liggen, maar Maya heeft haar twijfels.

Met die twijfels weet ze de andere juryleden te overtuigen en de verdachte wordt vrijgesproken. Maya wordt daarmee de zondebok in de ogen van het publiek. Vrijheid van meningsuiting was in 2009 ook al een excuus om mensen te bedreigen.
Tien jaar later wordt ze zelf verdacht van moord.

De laatste stem is op zijn sterkst in de rechtbankscènes en het kijkje achter de schermen bij het juryoverleg. Moore houdt het levendig, met het heen en weer springen in de tijd en de aandacht voor de juryleden en hun overwegingen om schuldig of onschuldig te stemmen. Dat geeft een lekkere spanning aan het verhaal. De ontknoping ziet een geoefende thrillerlezer wellicht aankomen. Dat schenkt op zich al veel voldoening, weten hoe de vork in de steel zit. Aanrader voor tussendoor.

reserveer

Een rijk boek

Frank Nellen is fiscalist, niet direct een beroep dat je associeert met een schrijver. Een vooroordeel blijkt.
Het land van dadels en prinsen is het debuut van Nellen, dat zich afspeelt in Parijs, voor een groot deel op de daken van deze stad.

nellen 2019. Het verhaal begint met een aanslag op het hoofd terrorismebestrijding in Parijs. Tulard wordt als gerechtspsychiater naar het politiebureau geroepen om de dader te onderzoeken. In hem herkent hij Youssef een vriend van zijn overleden zoon Simon.

2005. Na de dood van zijn moeder, tien jaar daarvoor, wordt Simon door zijn  vader verwaarloosd. Omdat hij het niet meer uithoudt in het appartement van zijn vader, besluit hij zijn zomervakantie door te brengen bij een oom. Daar wordt hij gered uit een benarde situatie door Youssef, een even oude jongen van Algerijnse afkomst. Youssef leeft op de daken van Parijs waar hij alleen van afdaalt als hij moet eten of niet van het ene op het andere dak kan komen. Youssef leert Simon de daken te beheersen. Een vriendschap zonder veel woorden ontstaat tussen de twee. De tijd die we doorbrengen op de daken prikkelt je als lezer en geeft reliëf aan de band die ontstaat.

Door het openingshoofdstuk ligt er een onderliggende spanning in het verhaal dat door Simon wordt versterkt als hij vertelt dat hij Youssef twee keer heeft verraden.

Tulard verliest zijn werkplezier na de dood van Simon. Al die patiënten met hun kleinzerige psychische klachten wil hij niet meer zien of horen.  Zijn visie op het nut van de psychiatrie veranderd.  Hij stort zich op het schrijven van een boek over de immigratiekloof. Gebaseerd op statistieken probeert hij aan te tonen dat de Arabier een andere aard heeft dan de westerling. Die immigratiekloof is een gevaar voor de Franse samenleving volgens Tulard waarmee hij zich als xenofoob manifesteert.

Daarin ligt ook de spanning van het boek. Hoe gaat de confrontatie verlopen tussen Tulard en Youssef? Een confrontatie die pas in het laatste hoofdstuk wordt beschreven.

Het land van dadels en prinsen is een mooi geschreven en tegelijk ongemakkelijk verhaal. Door het wisselende perspectief tussen vader en zoon krijgen de gebeurtenissen steeds meer gestalte. Het rijke verhaal raakt een aantal thema’s. Psychiatrie, vriendschap, verraad en vooral immigratie en discriminatie. Dat geeft veel ruimte om over na te denken (of te praten in een leesgroep).
Het was dit jaar genomineerd voor het Beste Boek voor Jongeren.

reserveer

 

Het boek is ook te leen als e-book.

‘In zekere zin ben ik onsterfelijk’

Johan Cruijff was mijn jeugdidool. Begin jaren ’80 heb ik hem een keer in levende lijve gezien in de wedstrijd PEC Zwolle- Ajax. Cruijff was vooral verbaal aanwezig en gaf voortdurend aanwijzingen. Twee keer leverde hij een voorzet af waaruit werd gescoord. Daarna hield de maestro het voor gezien en liet zich wisselen. Hij zat tenslotte in de nadagen van zijn carrière.

Over Johan Cruijff (1947 – 2016) zijn de nodige boeken verschenen. Auke Kok, één van de beste non-fictieauteurs van dit moment, schreef dé biografie over de legendarische nummer 14. Hij raadpleegde hiervoor minstens 160 interviews met vriend en vijand. Wanneer we het inlegvel met rectificatie -dat op last van de rechter is toegevoegd en de verkoop van het boek enorm opstuwde- meerekenen, telt het boek 640 bladzijden. Cruijff zou jaarlijks een miljoen euro ontvangen van zijn stichting, maar de auteur kon dit, ondanks raadpleging van drie onafhankelijke bronnen, niet voldoende waarmaken.

Het begint allemaal met de kleine Johan die opgroeit in Betondorp (Amsterdam) en nog maar twaalf jaar is als hij zijn vader verliest. Een dramatische gebeurtenis die bepalend is geweest voor zijn latere leven. Op de laatste bladzijden lezen we –vlak voordat Cruijff zelf op 68-jarige leeftijd komt te overlijden- over de ontmoeting die de beste Nederlandse voetballer ooit organiseert met Max Verstappen, de Formule 1 coureur voor wie hij grote bewondering koestert. In de tussenliggende periode gebeurt veel, heel veel.

Het levensverhaal van Cruijff gaat over een volksjongen die uitgroeit tot een mondiaal fenomeen. Een weergaloze voetballer, maar wel altijd gelazer, vaak over geld. Zijn sterke persoonlijkheid moest je in z’n geheel accepteren anders leefde je op voet van oorlog. Want Cruijff had altijd gelijk. Met Rinus Michels ontwikkelde hij een haat-liefde-verhouding. De generaal noemde hem zelfs een psychopaat. De trainer Cruijff krijgt relatief gezien de minste aandacht in het boek, maar kennelijk kwam de deadline van het manuscript in zicht. Cruijff als familieman valt enigszins van zijn voetstuk als blijkt dat hij tijdens de trainingskampen van Barcelona in Drenthe het damesgezelschap niet schuwt. Hij blijkt ook gewoon een mens van vlees en bloed… Doet het vermelden van dit feit afbreuk aan de mythevorming rond het fenomeen Cruijff? De schrijver vindt van niet, want het boek is niet bedoeld als hagiografie, doch slechts als levensbeschrijving.

Wat mij na lezing van deze monumentale biografie vooral bijblijft is dat Cruijff een leven lang werd nagejaagd door bestuurders, zakenmensen, media, voetballers, supporters etc. Ze moesten allemaal iets van hem. Je vraagt je werkelijk af waar hij de energie vandaan haalde dit aan te kunnen. Auke Kok heeft het allemaal prachtig opgeschreven. Om met een bekende Nederlandse Volksschrijver te spreken; dit boek maakt alle boeken overbodig, behalve het telefoonboek en De Heilige Schrift.

 

 

 

Het zwembad

mijnboek384Ineke van Erp

Terwijl ik bijna smelt van de warmte wordt mijn aandacht getrokken door het boek Het zwembad van Libby Page, met op de cover een oudere dame in badpak, met badmuts, aan de rand van een zwembad. Ze staat op het punt een duik te nemen. Alleen al van dit plaatje koel ik af.

pageIk word al snel gegrepen door de bijzondere vriendschap tussen de 86-jarige Rosemary en de jonge journaliste Kate. Rosemary is een kwieke dame die al meer dan 60 jaar iedere dag in het plaatselijke openluchtbad zwemt. Hier voelt zij zich thuis, in het water voelt zij zich leeftijdloos. Hier haalt ze herinneringen op aan haar liefdevolle huwelijk met George, die net als zij iedere dag zwom. Als pubers klommen ze ‘s avonds over het hek van het zwembadterrein, genoten van het bad en van elkaar. En dat is altijd zo gebleven totdat George stierf. Alles verandert in de wijk waarin ze woont, de bibliotheek waar Rosemary vroeger werkte sloot, winkels verdwenen, en nu wordt het zwembad met sluiting bedreigd.

Kate is een onzekere, eenzame jonge vrouw, ze verhuisde van een dorp naar de wijk Brixton in Londen, waar ze in een huis een kamer huurt maar haar huisgenoten eigenlijk nooit ziet. Als journaliste bij de plaatselijke krant, de Brixton Chronicle houdt ze zich bezig met “klein leed”. Van haar baas krijgt ze de opdracht een artikel te schrijven over de zwembadsluiting en dan ontmoet ze de strijdbare Rosemary.

Langzaam maar zeker ontpopt zich de ware Kate, ze ontmoet buurtbewoners, toont zich creatief, hartelijk en strijdbaar. Een gevecht met de gemeente volgt. De speech van Rosemary in de gemeenteraad maakt indruk.
“Toen de oude bibliotheek dicht ging zag niemand hoe belangrijk die was, totdat we haar kwijt waren. Het was een plek waar je kon leren en samenkomen. Met het zwembad is het precies zo. Iedereen in de wijk heeft hier herinneringen. En voor mij, nou ja voor mij is het mijn hele leven.”

Als de wethouder dan tegensputtert dat het zwembad alleen van belang is bij mooi weer, trekt Rosemary haar jas uit en staat daar in haar wetsuit “Zoals u ziet ben ik goed voorbereid op kou”. Nou, als dat geen mooie filmscène is!

Een heerlijk boek om te lezen, met een lach en een traan, vriendschap en verbondenheid. Daar word je warm van. De hittegolf is voorbij dus nu kan het! Duik in dit boek!

reserveer

Het vergeten volk

De Jezidi’s werden wereldnieuws toen IS-strijders in augustus 2014 de regio Sinjar binnentrokken en tienduizenden Jezidi’s de gelijknamige berg op vluchten zonder eten en drinken. In november 2015 werd het gebied bevrijd van IS door Peshmerga-strijders. Duizenden Jezidi’s zijn vermoord, meegevoerd, verkocht als slaaf, verkracht, gemarteld. Zes jaar later zitten er naar schatting 200.000 Jezidi’s in vluchtelingenkampen.

jezidiOver hen schreef Brenda Stoter Boscolo dit monument van een boek. In 2013 maakte ze kennis met deze religieus-etnische gemeenschap, die door moslims duivelsaanbidders worden genoemd. Reden voor eeuwenlange vervolging.

De Jezidi’s geloven in één god Ezid en in zeven aartsengelen, waarvan de Pauwenengel de belangrijkste is, die de zorg voor de aarde hebben. Het is een gesloten gemeenschap, je kunt niet Jezidi worden en trouwen kan alleen binnen de gemeenschap.

De schrijfster is na haar eerste kennismaking regelmatig afgereisd naar het gebied. In eerste instantie als journalist, maar langzaam kreeg het idee van een boek gestalte.
Ze maakt kennis met met mannen en vrouwen in de kampen. Komt bij mensen “thuis” (in de tentenkampen) en verwondert zich over de gastvrijheid en vrijgevigheid en sluit zelfs vriendschappen. Ze probeert behoedzaam vrouwen te interviewen die uit IS-gebied zijn teruggekeerd. Over de gruwelen, de verkrachtingen, het doorverkopen als slaaf, de vreselijke behandeling door IS-vrouwen. Ze praat met kinderen die teruggekocht zijn, gehersenspoeld en getraumatiseerd. Vrouwen die met een kind van een IS-strijder zijn teruggekomen. Kindsoldaten. Ze constateert dat vooral de psychische nood groot is en dat maakt de verhalen des te schrijnender.

Met veel empathie schrijft Stoter Boscolo over het lot van de Jezidi’s. Ze heeft van Het vergeten volk een meeslepend en persoonlijk verhaal gemaakt, dat je zo nu en dan weg moet leggen om in alle rust te verwerken.
Haar woede over de westerse aandacht voor vooral IS-vrouwen steekt ze niet onder stoelen of banken. Hoe bestaat het dat de belangstelling naar de daders gaat en niet naar de slachtoffers? Dat er nog zoveel vluchtelingen zitten in kampen, terwijl er gesproken wordt over het repatriëren van IS-vrouwen?

Hopelijk draagt dit bijzondere boek bij aan een beter lot voor dit bijzondere volk.

reserveer

Vanessa is 15. Jacob is 42.

Kom en laat je aanbidden, laat je strelen, mijn duistere Vanessa.

Uit: Bleek vuur vanVladimir Nabokov.

Op 15 jarige leeftijd krijgt Vanessa Wye een liefdesrelatie met haar 42 jarige docent Engels.
…of…
Op 42 jarige leeftijd manipuleert Jacob Strane zijn 15 jarige leerling in een seksuele relatie.

Die ambivalentie is waar dit ongemakkelijke, maar overweldigend goed geschreven boek over gaat.

vanessaVanessa verhuist in 2000 naar een kostschool in Maine waar ze langzaam wordt ingepalmd door Strane, docent Engelse literatuur. Zeventien jaar later heeft Vanessa een baantje als receptioniste in een hotel en is Strane nog steeds aanwezig in haar leven. Ze lijkt opgebrand, drinkt veel en slikt pillen.

Haar verhaal wordt heen en weer springend in de tijd verteld. De titel Mijn duistere Vanessa komt uit een gedicht van Nabakov. Met literatuur verleidt Strane Vanessa. Hij geeft haar Nabokov’s Lolita te lezen, zijn manier om haar te laten weten dat hun liefde bijzonder is. Het ongemak tijdens het lezen ligt erin dat Vanessa de relatie met Strane ziet als een liefdesrelatie. Een verboden liefde, maar wel een grote liefde, niet te begrijpen voor anderen. Een relatie die ze zelf ook gewild heeft, althans die overtuiging lijkt ze nodig te hebben om niet onderuit te gaan. Maar is dat vol te houden als ze in 2017 geconfronteerd wordt met verhalen van andere vrouwen die vertellen over hun ervaringen met Strane?

Kate Elizabeth Russell heeft jarenlang aan dit boek gewerkt. Het lijkt gebaseerd op haar eigen leven, maar daar geeft ze geen uitsluitsel over. Wel heeft ze het verhaal aangepast tijdens de MeToo discussie. Het boek heb ik al dagen uit, maar het blijft spoken in mijn hoofd. Wat een goed geschreven verhaal.

reserveer

 

Het ergste wat je als ouder kan overkomen

Sommige boeken maken zoveel indruk op me dat ik amper onder woorden kan brengen wat ik er van vind.
Alleen voor jou is er zo een.

In dit schitterend geschreven verhaal spelen Rob en Anna de hoofdrol. Ze zijn al sinds hun studententijd dol op elkaar en hun geluk wordt uitgebreid met de geboorte van hun zoontje Jack, waar ze ontzettend van genieten. Wanneer Jack 5 jaar is heeft hij soms vreemde ongelukjes. Niet heel ernstig, maar wel opvallend. Alsof hij ineens duizelig is. Anna maakt zich zorgen dat er misschien iets mis is met zijn evenwicht en dringt er op aan dat ze met hem naar de dokter moeten. Rob denkt dat het allemaal wel meevalt, ieder kind is toch wel eens een beetje onhandig? De dokter geeft aan dat Jack een hartstikke gezond kind is maar wat hem is overkomen klinkt een beetje als epilepsie, daarom wil hij voor de zekerheid een CT-scan laten maken.
En dan blijkt dat er ‘iets’ te zien is op de scan… 

Luke Allnutt schrijft openhartig over het ergste wat je als ouder kan overkomen. De angst, de onmacht en het grote verdriet. Ik waarschuw je maar vast, het is hartverscheurend. En toch is dit een van de mooiste boeken die ik de laatste jaren gelezen heb. Ik ga geen verdere pogingen doen om dit te beschrijven, ik raad je aan dit pareltje zelf in alle rust te ontdekken.

Laat je verrassen door onze leest- en kijktips