Tagarchief: Adriaan van Dis

Lang leve het Van Dis-effect

Naar catalogus
Naar catalogus

Het Van Dis-effect bestaat nog. Judith Schalansky was onlangs te gast in de speciale uitzending van De Wereld Draait Door, waarin Adriaan van Dis drie gasten interviewde.
De lessen van mevrouw Lohmark staat in de bestsellerlijst en was daar waarschijnlijk niet in terecht gekomen als ze niet dat geweldig boeiende interview met Van Dis had gedaan.

Mevrouw Lohmark is een oudere biologielerares op een wegkwijnend gymnasium in de voormalige DDR. Schalansky trakteert ons op een wereld gezien vanuit de cynische ogen van Lohmark.
Ze is een lerares van de oude stempel, discipline staat hoog in het vaandel en ze is afkerig van moderne lesmethoden en toenadering tot haar leerlingen. Haar cynische observaties maken al snel duidelijk dat ze een gevoelsarme vrouw is .

Haar relatie met haar enige dochter is verstoord, de reden waarom wordt aan het eind van het boek duidelijk en is tamelijk schokkend. Daar sta je dan met je voorzichtig gegroeide sympathie voor een eenzame vrouw.

De lessen van mevrouw Lohmark is geen gemakkelijk leesvoer, daarvoor zijn de uitweidingen over biologie te nadrukkelijk aanwezig en zal niet iedereen gecharmeerd zijn van het bombardement aan korte zinnen. Maar haar portret van een biologielerares die niet meer van deze tijd is, maakt grote indruk.

Judith Schalansky bij Adriaan van Dis:

Adriaan van Dis – Tikkop

Foto Merlijn Doormerik

Op de foto op de achterkant van Tikkop staart Van Dis naar buiten. Het lijkt een houding die Marten Mulder regelmatig aanneemt in het boek Tikkop. Mulder kijkt vanuit zijn gammele verblijf in Zuid-Afrika naar de zee en naar het vissersdorp dat beneden de duinen ligt en observeert het armoedige leven daar.

Het is het tweede boek na De Wandelaar waar Mulder in figureert. Het is verleidelijk om in Mulder Adriaan van Dis te zien en wat geeft het ook. Van Dis heeft een warm plekje in mijn hart als de man die tientallen schrijvers interviewde op tv, als de man die geweldige lezingen geeft, als de man die taal laat flonkeren, zowel in een roman als voor de microfoon. Ook een man met zelfspot, dezelfde zelfspot die hij Maarten Mulder meegeeft.

Mulder is in Zuid-Afrika om het verleden van Maarten duidelijk te krijgen. Hij scheidt Marten van Mulder om zijn eigen verleden als anti-apartheids activist te onderzoeken, omdat hij op zoek wil naar de beweegredenen van de jonge Mulder en om de gaten in zijn haperende geheugen te dichten. In korte, ritmische zinnen heeft de schrijver een prachtig en levendig boek geschreven waarin hij niet de antwoorden geeft die Mulder zoekt en een schrijnend beeld van Zuid-Afrika na het afschaffen van de Apartheid schetst.

Heimwee speelt een belangrijke rol in Tikkop. Voor wie heimwee heeft naar het boekenprogramma van Van Dis op de VPRO-zondagavond is het goed te weten dat de bibliotheek van Joure 5 dvd’s in haar collectie heeft met interviews uit het programma Hier is…Adriaan van Dis. Helemaal gratis te leen.