Tagarchief: Dystopie

Koorts

koorts384
Eigenlijk is het niet nodig om een blog te schrijven over een nieuw boek van Deon Meyer. Hij staat garant voor geweldige thrillers die hun weg wel vinden naar de liefhebbers, maar met Koorts schreef Meyer een post-apocalyptische avonturenroman. Een waagstuk, maar de Meyer-fan kan gerust zijn. In Koorts laat hij zien dat hij een geweldige schrijver is en het platgetreden genre van de mens-na-een-wereldwijde-ramp zijn eigen glans geeft.

koortsWillem Storm probeert met zijn 13-jarige zoon Nico te overleven in Zuid-Afrika na de uitbraak van een virus waardoor in korte tijd 95% van de mensheid is omgekomen. Willem is een denker en visionair en wil een nieuwe samenleving opzetten met andere overlevenden. Nico is uit ander hout gesneden, lijkt op zijn verdwenen moeder. Hij redt met dodelijk geweld tot twee keer toe zijn vader die hiertoe niet in staat blijkt. Dat verandert de relatie tussen vader en zoon, zeker als de enigmatische Domingo zich aansluit bij de groep. Domingo heeft duidelijk een militaire achtergrond en is voor Nico een rolmodel.

Het boek bestaat uit de memoires van Nico aangevuld door interviews met andere bewoners van de nieuwe nederzetting. Al snel weet je dat Willem vermoord zal worden. De vader-zoon verhouding krijgt door deze wetenschap en door die veranderde relatie een lading die Meyer prachtig neerzet. Net als de andere personages en de beschrijving van het leven na de koorts. Het beste en slechtste van de mens, de wil om te overleven, de onderlinge verhoudingen en de uitbarstingen van geweld zorgen voor spanning. En Meyer zou Meyer niet zijn als hij niet een daverende verrassing in petto heeft op het eind van dit lekkere dikke boek.

reserveer deze boeken

Almere, de laatste stad op aarde

Renate Dorrestein - Weerwater
Renate Dorrestein – Weerwater

Almere, de laatste stad op aarde waar je wil wonen. Tenminste dat denk ik altijd als ik met de Zuiderzeelijn eerst de jungle van de Oostvaardersplassen zie liggen en daarna de bakstenen jungle van Almere.
Renate Dorrestein was vorig jaar writer in residence in Almere met de opdracht een verhaal te schrijven over deze alsmaar uitdijende stad. Dat heeft ze gedaan, maar of burgemeester Jorritsma Weerwater voor ogen had is de vraag.

Weerwater is een onvervalste dystopie en daarmee schaart ze zich onder een alsmaar groeiende populatie van schrijvers die hun visie op de mensheid vervatten in een verhaal dat speelt na een apocalyps. In het boek is de schrijfster Renate Dorrestein uitgenodigd om een verhaal te schrijven over deze stad die jonger is dan haarzelf, een soort literaire Droste-effect.

Op de dag dat ze verhuist barst een ongenadig noodweer los, gevolgd door een harde ping en een verschroeiende wind. Almere blijkt omringd door een dodelijke mist en in de dagen hierna breekt paniek uit. Na enkele weken blijkt de bevolking gedecimeerd tot zo’n 4000 inwoners. Vooral vrouwen. De kleine groep mannen die er rondloopt bestaat voornamelijk uit ontsnapte gevangenen.

Almere blijkt door het vele groen en water geschikt om te overleven. De vraag is alleen hoe de overlevenden met elkaar omgaan en daarvan schetst Dorrestein een mooi beeld. Zo moet een van de weinige aantrekkelijke mannen nogal wat diensten verlenen aan de seksueel hongerige vrouwen.

Anders dan de meeste dystopieën is Dorresteins beeld van de mens na een ramp niet gitzwart. In ieder geval is het de eerste die ik heb gelezen met een lichte, humoristische toets. Bovendien heeft de schrijfster een intelligent eind bedacht, zodat je na al die uren in Almere blij bent dat je weer thuis op de bank zit.
In het echt had Dorrestein een writer’s block. Met Weerwater is die in ieder geval aan de kant.

De droom van Zuckerberg?

De Cirkel
Naar de catalogus

Facebook is nog maar voor 1% af, is een uitspraak van Mark Zuckerberg, de grote man van Facebook.
Je vraagt je na lezing van het geweldige boek van Dave Eggers of de resterende 99% er zo uit ziet in de dromen van Zuckerberg. Dat maakt De Cirkel tot een zeldzaam verontrustend boek.

De Cirkel is een megalomaan internetbedrijf met een grote campus waar de slimste koppen werken, die allemaal even blij en positief zijn en zich uitverkoren voelen om bij dit geweldige bedrijf te werken. Je krijgt al snel de indruk dat je terechtgekomen bent in een bedrijfsmatige sekte.

De 26 jarige Mae wordt op voorspraak van haar studievriendin Annie aangenomen bij het bedrijf, waar ze snel omarmd wordt en ze zich ontwikkelt tot een van de belangrijkste newbies. Haar ideeën passen naadloos in de bedrijfsfilosofie. Het bedrijf streeft naar De Voltooiing, het moment waarop de C van de De Cirkel gesloten kan worden, wat symbool staat voor de volledige uitwisseling van bestanden tussen overheid en bedrijf en De Cirkel alles van iedereen weet.

Met de eerste senator die een cameraatje omhangt, waardoor je haar de hele dag live kunt volgen via het internet, begint een nieuwe fase. Transparantie is het toverwoord. Als je dit niet wilt heb je iets te verbergen als politicus, is het mechanisme hierachter en al snel loopt elke politicus met zo’n ding om. De politici die weigeren verdwijnen al snel van het toneel doordat er kinderporno of wat dan ook op hun computer is gevonden.

Het lijkt misschien overdreven, maar als je dit interview leest met Facebook Directeur Benelux Arno Lubrun, begint dit behoorlijk dichtbij te komen. Hij heeft het over de samenwerking met lokale overheden en wil graag dat je paspoort gekoppeld wordt aan je Facebook-account.

Even wat citaten uit het interview in De Volkskrant die zo uit De Cirkel afkomstig konden zijn:

We proberen bedrijven te helpen om Facebook in te zetten. Ook werken we veel samen met lokale overheden. We zitten in een veranderende wereld en de wetten moeten deze verandering zo goed mogelijk ondersteunen.

Het is belangrijk voor Facebook dat mensen zijn wie ze zeggen dat ze zijn. Dan zijn mensen bewuster over hun communicatie en worden sociale omgangsvormen beter gehanteerd. Facebook zou mensen het liefst om hun paspoort willen vragen als ze hun gegevens zijn verloren en moeten bewijzen wie ze zijn, of op een andere manier in samenwerking met de overheid de identiteit van de leden controleren.

Het boek van Dave Eggers is naast een heel belangrijk boek, een heel goed boek omdat het zo verrekte aannemelijk maakt welke kant we opgaan met deze informatiemaatschappij en daarmee bijna verplichte kost voor iedere (kritische) burger. Het schetst een maatschappij die voor Zuckerberg utopisch is, maar voor deze lezer dystopisch. Enige bezwaar dat ik heb tegen het boek is dat Zuckerberg een geweldige bron heeft met ideeën voor de laatste 99% voor de voltooing van zijn Facebook. Feit is dat ik na lezing erg onrustig slaap.

ps. een kritisch artikel over Lifelogging, het vastleggen op camera van je leven, staat in De Volkskrant van zaterdag 8 februari.

Tip vd Mnd : Dystopia

In Utopia uit 1516 schetste Thomas More een ideale staat waarin privé grondbezit niet bestaat en waarin armen er niet onder worden gehouden en uitgebuit door een heersende klasse. More baseerde zijn ideeën op de ver van ideale samenleving waarin hij leefde.

Dystopia

In onze westerse samenleving hebben we het gemiddeld gesproken een stuk beter dan de 16e eeuwse Engelsman. Opvallend genoeg verschijnen er veel boeken en tv-series waarin deze welvaart onderuit is gehaald. De dystopieën vliegen ons om de oren, waar we het jarenlang met de klassiekers 1984 en Brave New World moesten doen. Waren dit bovenal ideeënromans en een waarschuwing voor wat ons te wachten staat, de dystopie anno 2013 is vooral een decor voor de schrijver of filmer om in alle vrijheid verhalen te vertellen. Verhalen over liefde en verraad. Uitzonderingen daar gelaten is de dystopie verworden tot amusement en dat is helemaal niet erg. We zijn per slot van rekening Big Brother allang voorbij.

TV
Op het kleine scherm een aantal series, zoals The Walking Dead. Daarin vreten zombies zich een weg door de VS. Een fascinerende tv-serie waarbij je de pinda’s beter in de voorraadkast kan laten liggen vanwege het vele plastische geweld. True Blood schetst een samenleving waarin mensen en vampieren een ongemakkelijke balans proberen te handhaven. Ook het beste te genieten zonder pinda’s.

Boek
Een lange lijst boekenseries, waarvan De Hongerspelen van Suzanne Collins en Gone van Michael Grant de bekendste zijn, richt zich op de Young Adult maar zijn voor een ouder publiek ook een feest om te lezen. Een hoogtepunt zijn de boeken van Justin Cronin. Hij heeft met De Oversteek en De Twaalf een fascinerende wereld gecreëerd waarin Viralen de VS teisteren met hun bloeddorst. Twee dikke pillen vertellen een complex en rijk verhaal. Er is nog veel meer moois, al is dat een vreemde term om te gebruiken als je het wereldbeeld tot je neemt dat de schrijvers ons voorschotelen. Hieronder vind je een lijst met leessuggesties.

Een allesbehalve complete lijst dystopieën [download]

Het einde van de wereld in Finland

Recensie op Crimezone
Recensie op Crimezone

Antti Tuomainen won met deze thriller in 2011 de Clue Award, de prijs voor de beste Finse thriller. Hoewel het plot rond de verdwijning van een vrouw de motor is die het boek op gang helpt, is het toch vooral de geschetste wereld-na-de-ramp die memorabel is.

In De Genezer is het tien jaar geleden dat de opwarming van de aarde ervoor gezorgd heeft dat Finland overstroomd wordt met vluchtelingen uit Europa. Wat er precies gebeurd is, blijft onduidelijk, maar in Duitsland wordt niks meer geproduceerd en vakantiekiekjes aan de Middellandse Zee roepen vooral weemoed op naar betere en vooral drogere tijden.
Op de omslag staat een een vrouw in een laat zonnetje in de verte te staren. Waarschijnlijk heeft de ontwerper van de omslag het boek niet gelezen, want het regent voortdurend in het Helsinki van na de ecologische ramp.

Tapani Lehtinen maakt zich ongerust als zijn vrouw niet thuiskomt. De politie heeft weinig belangstelling voor zijn verhaal omdat ze wel iets anders te doen heeft. Helsinki dreigt te bezwijken onder de toestroom van vluchtelingen en de complete chaos die er op de straten heerst, waar de weinige bussen en trams zich een weg doorheen proberen te banen. Beveiligingsbedrijven maken de dienst uit. Mensen die geld hebben vluchten naar het noorden waar het droog is en mensen zich verschuilen achter ommuurde steden.

Tapani’s zoektocht naar zijn vrouw leidt hem langs ecoterroristen en malafide beveiligingsbedrijven. Tuomainen schetst in een efficiënte stijl een wereld die op instorten staat. Tapani is dichter (!) en blijft poëzie schrijven om de waanzin weg te houden.

Na Overstroomd van Eva Moraal is dit het tweede boek in korte tijd waarin we met z’n allen de wereld hebben verkloot en de gevolgen daarvan desastreus zijn. Tuomainen laat daarbij weinig hoop voor een ommekeer. Het eind van het boek blijft lang hangen, maar het is een passend slot van deze dystopische thriller, of zo u wilt thrillerachtige dystopie. Het liet me wel achter met het gevoel dat er meer in had gezeten. Van mij had Tuomainen het grauwe en kletsnatte beeld van een stad in verval gedetailleerder mogen uitwerken. De kracht van het boek ligt namelijk in het idee dat zo’n ecologische ramp ons zo maar zou kunnen overkomen.