Tagarchief: psychiatrie

Neurologen in de 19e eeuw

runaRuna is een historische roman met horrorachtige elementen, waarin feit en fictie worden verweven in een meeslepend verhaal.

De grondlegger van de neurologie Jean-Martin Charcot staat aan het roer in de Salpêtrière-kliniek in Parijs. Een klein dorp in de wereldstad waar duizenden patiënten wonen onder erbarmelijke omstandigheden.
In de 19e eeuw stond de neurologie in de kinderschoenen. Dat houdt in dat zelfingenomen doktoren zonder scrupules proefpersonen gebruiken om meer kennis te verwerven over ons brein.
Het wekelijkse hoogtepunt zijn de openbare colleges die Charcot geeft in de kliniek. Een gezellig en leerzaam avondje uit vanuit het perspectief van medisch geïnteresseerden en studenten. Tijdens de colleges toont hij hysterische vrouwen waar hij experimenten op uitvoert. Vrouwen zijn er namelijk genoeg in de kliniek. Als vrouw werd je afgevoerd als je te promiscue was, of als je je niet wilde voegen naar de omgangsvormen.

Het verhaal draait om Jori Hell, een student geneeskunde uit Zwitserland, die hoopt te kunnen promoveren in de kliniek. Hij heeft voor de geneeskunde gekozen om zijn jeugdliefde te genezen, Pauline. Zij lijdt aan wisselende stemmingen oftewel hysterie en melancholie, zoals dat zo mooi heet en brengt af en aan haar leven door in klinieken.

Door het wegsnijden van het juiste stukje hersenen hoopt hij Pauline te kunnen genezen, maar wil dit eerst uitproberen op een aantal proefpersonen.
Naast het verhaal van Jori spelen andere personages een rol. Een gepensioneerde politieagent, twee zwerfkinderen en de tienjarige Runa. Zij reageert op geen enkele behandeling en de schrijfster wekt de indruk dat ze bezeten is van een kwade geest. Dat neigt naar horror, maar de ware horror zit tussen de muren van de kliniek. Natuurlijk het is bijna anderhalve eeuw geleden, maar regelmatig lopen de rillingen van afgrijzen over je rug door de beschrijvingen van de behandelingen.

Vera Buck beschrijft in haar debuut beeldend en authentiek de duistere beginjaren van de psychiatrie. Tegelijk fascinerend en shockerend. Hier en daar wat traag, maar dat past wel bij het tijdsbeeld.

ps. Tijdens het lezen moest ik regelmatig denken aan die prachtserie The Knick.

Myrthe van der Meer

Myrthe van der Meer
Myrthe van der Meer

Van de schrijfster Myrthe van der Meer hoorde ik voor het eerst in het programma ’24 uur met’, waarin Theo Maassen een etmaal met een gast doorbrengt. Druk pratend en scherp formulerend gooide ze er een filosofische uitspraak uit: “ Iedereen streeft naar geluk, maar geluk is niks. Het gaat om tevredenheid. Geluk kun je niet vasthouden, tevredenheid wel.”

In 2012 brak Myrthe van der Meer (pseudoniem) door met het boek Paaz. In deze autobiografische roman beschrijft ze haar vijf maanden durende verblijf op de psychiatrisch afdeling van een ziekenhuis. Op de dag dat ze enthousiast naar het eindgesprek met haar psychiater gaat om daarna (eindelijk) naar huis te kunnen, gaat het mis. Hier begint de opvolger van PAAZ getiteld UP (Urgente psychiatrie). Dit boek is gebaseerd op alle ervaringen die de schrijfster in de verschillende uithoeken van de psychiatrie, waaronder de Paaz, opdeed. Tijdens haar opnames neemt ze de pen al ter hand, zodat ze vaak een merkwaardige dubbelrol vervult van toeschouwer en patiënt.

De vaste psychiater van Emma, mevrouw Visser, komt niet opdagen voor het eindgesprek, omdat haar man plotseling is overleden. De vervanger weet van niets en reageert als iemand die het verkeerde dossier voor zijn neus heeft. Na dit onverkwikkelijke gesprek raakt hoofdpersoon Emma volledig van slag.
Dit resulteert in een nieuwe ‘paazvakantie’, ditmaal op de open afdeling. Opnieuw raakt ze verstrikt in de molen van pillen, verpleegkundigen, psychologen en psychiaters. Ook wordt er een nieuwe diagnose gesteld: manische depressiviteit met een lichte vorm van Asperger. Wanneer haar vaste psycholoog meedeelt dat de Paaz geen hotel is waar ze voortdurend terug kan keren en dreigt met een opname op de longstay afdeling , ziet Emma het niet meer zitten.

“Psychiatrische opnamen zijn niet alleen maar leuk. Ze geven veel, maar ontnemen je misschien nog wel meer. Je eigenwaarde bijvoorbeeld. Je werk, je vrienden en ook familie drijft soms langzaam maar gestaag van je weg.”

De schrijfster geeft op indringende wijze een inkijkje in de vaak verborgen wereld van de psychiatrie. Net als in haar eerste boek is deze psychiatrische roman met vaart, humor en relativeringsvermogen geschreven. En dat is knap voor zo’n zwaar onderwerp, waarop maatschappelijk gezien nog steeds een taboe rust.

Van burn-out naar herstel

Naar catalogus
Naar catalogus

Is het mogelijk om een bijna lichtvoetig boek te schrijven over een burn-out en een maandenlang verblijf op de psychiatrische afdeling van een ziekenhuis? Ja, dat kan. Myrthe van der Meer kan het en doet het zeer overtuigend in Paaz.

In dit autobiografische debuut is Van der Meer genadeloos eerlijk over  haar opname op de PAAZ, Psychiatrische Afdeling Algemeen Ziekenhuis. Ze begint met haar laatste werkdag voor haar vakantie. Hoe ze de laatste uren doorbrengt op het kantoor van de uitgeverij waar ze werkt. Hoe het toetsenbord onder haar vingers uit elkaar valt, een voorbode van wat er met haarzelf gebeurt.

Eenmaal opgenomen op de PAAZ is ze er van overtuigd dat ze binnenkort weer aan het werk zal gaan. Al snel blijkt dat ze niet alleen een burn-out heeft maar ook worstelt met een diepe depressie. Ze heeft haar hele leven al suïcidale neigingen en is hogelijk verbaasd als ze hoort dat dit niet normaal is. Ze ging er van uit dat ieder mens dit in zich draagt.

Door de humor die zo nu en dan het leven op de afdeling oplicht, is het contrast met de zwaarte van het psychisch leed des te groter. Van der Meer overtuigt met de beschrijving van haar angsten, haar gebrek aan empathie, de medebewoners, de hulpverleners, de gang van zaken op de afdeling en het langzame herstel. Een boek dat nog lang nasuddert.

De officiële boektrailer: