Tagarchief: Wende

De val van de muur en een familie

Naar catalogus
Naar catalogus

Onlangs was Judith Schalansky bij Adriaan van Dis om over haar boek De lessen van mevrouw Lohmark te praten. Toen Van Dis het waagde om over de goeie ouwe tijd in Oost-Duitsland te beginnen sprak het gezicht van de schrijfster boekdelen. Bij haar geen Ostalgie, het verlangen naar het dagelijks leven ten tijde van de DDR. Haar boek komt later aan de beurt.

In tijden van afnemend licht van Eugen Ruge won in 2011 de Deutsche Buchpreis en ook hier is geen sprake van Ostalgie.

Het is het verhaal van vier generaties Oost-Duitsers. Het boek begint in 2001 bij kleinzoon Alexander die net te horen heeft gekregen dat hij ongeneeslijk ziek is.

Hij bezoekt zijn dementerende vader Kurt met wie hij een verstoorde relatie heeft. Nadat hij zijn vader heeft verzorgd, leegt hij diens kluis en vertrekt naar Mexico om de plaatsen te bezoeken waar zijn grootouders zijn beland na hun vlucht tijdens de oorlog.

In tijden van afnemend licht is een prachtig geschreven boek dat de geschiedenis van een familie fileert in hoofdstukken die verspringen in de tijd en waarin de familieleden hun eigen stem krijgen.

De negentigste verjaardag van Wilhelm op 1 oktober 1989 wordt zo vanuit verschillende perspectieven beschreven. Ieder jaar krijgt Wilhelm vanwege zijn grote verdiensten voor de staat een of andere onderscheiding die hij steevast met de woorden “ik heb al genoeg blik in mijn schoenendoos” in ontvangst neemt. Een verjaardag waar de treurigheid vanaf druipt en toch weet de schrijver een glimlach op je gezicht te toveren. Ruge schildert zijn personages met liefde enmilde humor.

De verhouding tussen vaders en zoons wordt door Ruge prachtig neergezet. Elke generatie botst met de vorige waarbij het wisselende perspectief je een mooi inzicht geeft in de ongemakkelijke relatie tussen tussen vader en zoon, die een generatie later in een andere vorm weer terugkomt. Ruge vertelt op deze ingenieuze manier de ondergang van een familie die parallel loopt met de ondergang van de DDR.

Een uitzending van Typisch Deutsch waarin een vraaggesprek met de schrijver over zijn leven in de DDR dat de inspiratie was voor het schrijven van dit boek.

Tip vd Mnd: Johan Faber – Wende

Naar catalogus
Naar catalogus

Het boek begint op een treinperron waar Peter Hemel een glimp opvangt van Wende, een jeugdliefde. Wat volgt is een haarscherp verhaal waarin herinneringen en sprongen in de tijd, langzaam het verhaal blootleggen van een getalenteerd man die het liefst problemen uit de weg gaat.

Het is twintig jaar geleden dat hij Wende voor het laatst zag. Door deze ontmoeting komen er bij Hemel herinneringen boven aan zijn jeugdvriend Wolf, aan Wende en haar broer Lodewijk die later in de politiek belandt. Aan zijn studententijd waar hij zich omringt wist door Marxisten.

Wat is er gebeurd twintig jaar geleden toen hij vlak voor de val van de muur in Berlijn op “geheime missie” was? Een gebeurtenis waardoor hij zich afkeerde van de mensen in zijn leven.

Niet alleen schreef Faber een complex maar glashelder verhaal, vooral de manier waarop is beeldend en o zo prachtig. Je kunt een willekeurige bladzijde opslaan en de ene na de andere mooie zin tegenkomen. Zijn beschrijvingen van de omgeving zijn meestentijds kort en eenvoudig, maar ze zorgen ervoor dat je er middenin staat. De straat is breed, maar vooral zeer lang en de huilende wind staat tegen, schrijft Faber op pagina 111. Met zo’n zin zit je net als Hemel ploeterend op de fiets.

Hoe betrouwbaar zijn onze herinneringen? Dat is een vraag die Faber niet beantwoordt. Dat laat hij aan de lezer over. Een vraag die bij deze lezer bovenkwam is waarom aan dit prachtboek niet meer aandacht is geschonken, waarom het niet een van de genomineerden is van die vele literaire prijzen.